Yazı dizimizde Sih dininin çeşitli Guruları hakkındaki destanları aktarıyoruz. Yazıda ekli olan fotoğraflar Delhi’de Chandi Chowk yakınındaki Bhai Mati Das – Sih müzesinde sergilenmekte olan orijinal tablolardan alınmıştır. Açıklama yazılarının bir kısmı her fotoğrafın yanındaki metinlerden alınmış bilgiler, bir kısmı ise kendi araştırmalarım ile derlediğim bilgilerdir.
Bu serinin altıncı bölümünde Guru Har Gobind hakkındaki destanların ikinci bölümünü sunuyoruz.
Her dinde çeşitli dini kişilikler hakkında pek çok hikayeler ve destanlar anlatılır. Bu destanların doğru olup olmadığı, anlatılanların abartılı olup olmadığı pek de sorgulanmaz. Belki de doğru olan davranış bunları sorgulamadan oldukları gibi kabul etmektir.
Sih guruları hikayesi 6 – Guru Har Gobind
Doğum tarihi : 19 Haziran 1595
Doğum yeri : Guru ki Wadali
Guruluk dönemi : 1606 – 1644
Babası : Guru Arjan Dev, Annesi : Mata Ganga
Eşi : Mata Nanaki, Mata Mahadevi, Mata Damodari
Çocukları : Guru Teg Bahadur, Baba Gurditta, Baba Suraj Mal, Baba Atal Rai, Baba Ani Rai, Kızı: Bibi Biro
Ölüm tarihi ve yeri: 26 Şubat 1644 – Lahore
Baba Budha’nın ölümü
Erken dönem Sihizm’in en saygıdeğer, öncül figürlerinden birisi Baba Budha’dır. Sih tarihinde ve tüm Sihlerin kalbinde eşsiz bir konuma sahiptir. Yaşamı boyunca beş Guruya kutsal tilak işaretini uygulamış, yedi Guruyu görmüş ve ilk altı Sih Gurusuyla yakın ilişki içinde kalmıştır.
Baba Budha, Altın Tapınağın ilk “rahibi” (veya Giani) olmuş, Dera Baba Nanak şehrinde ve Amritsar’daki kutsal binaların çoğunun temellerini atmıştır.
Baba Buddha, son günlerini oğlu Bhai Bhana tarafından kurulmuş olan Jhanda Ramdas köyünde meditasyon yaparak geçirdi. Dünya yaşamında son günlerini yaşadığının farkındaydı. 8 Eylül 1631’de Guru Hargobind, Baba’nın başucuna geldi. Guru, başını Baba’nın omuzuna dayadı ve son ayini gerçekleştirdi. Baba Buddha’nın anısına Adi Granth Sahib’den bölümler okudu.
Bidhi Chand’ın Lahore Kalesinden atlaması
Bidhi Chand, Dilbagh ve Gulbagh adlı iki ünlü atın sahibiydi. Atlar, onları yetiştirip eğiten ve Guru Hargobind’e adak olarak veren bir Sih’e aitti. Atların güzelliği ve heybeti o dönemde tüm dikkatleri üzerlerine çekmişti. Bu atlar ile ilgili anlatılanlar Mughal valisinin sarayına ulaştı. Hükümdar, atları satın almak istedi ve sahibine her bir hayvan için yüksek bir ücret teklif etti. Teklif reddedilince adamlarına atlara el koymalarını emretti.
Bidhi Chand, atları valinin elinden kurtarmaya karar verdi. Ot satıcısı gibi davranarak seyislerin güvenini kazandı. Böylece ahırda uyumasına izin verildi. Bu fırsatı değerlendirerek ilk atı geri aldı. Bu atın sağlığı bozulmuştu. Tedavi olsa bile sağlık sorunlarını hayatı boyunca taşıdı. Bidhi Chand daha sonra ikinci atı da kurtardı.
Anlatılan hikayeye göre her iki atı alçak bir korkuluktan atlattı ve eğimli bir duvardan aşağıya geçerek atları Lahore Kalesinin arkasındaki Ravi nehrine doğru sürdü. Bu olay, zamanla Bidhi Chand, Lahore kalesinin surlarından atlarıyla birlikte nehire atladı şeklinde anlatılmaya başlandı. Böylece atlar anlaşılamaz bir şekilde kaybolmuş oldu.
Daha sonra geri dönen Bidi, bir Astrolog kılığına girdi. Sarayda ilk atın nasıl kurtarıldığını anlatan bir gösteri düzenledi. Sonra, bir kâhin kılığına girerek geri döndü ve gene ilk olayı canlandıran bir saray eğlencesi düzenledi. Vali ve muhafızları bu kişinin Bidhi olduğunu anlayınca çok şaşırdı.
Adanmış bir müslüman, Babak
Müslüman bir Rebab çalgıcısı olan Babak, Guru Hargobind’e ilahilerinde eşlik eder, her gün sabah ve akşam kurulan divanlarda kutsal ilahileri okurdu.
Babak, Bhai Satta ve Rai Balvand isimli iki müslüman dervişin ölümü üzerine Guru’dan Müslümanlara özgü bir dini tören gerçekleştirmesini istemiştir. Babak, ölen bu kişiler için Ravi Nehri kıyısında mezar kazdırmış ve defin töreninden sonra kirtan ilahileri okunmuştur.
Babak, 1629 yılında Amritsar savaşına katılmış ve bu savaş sırasında Guru’nun ailesinin Jhabal’a tahliye edilmesine yardımcı olmuştur. Guru Hargobind’in isteği üzerine Babak Amritsar’a yerleşmiş ve 1642 yılında orada ölmüştür.
Painde Khan
Sih birliklerinin eski generali Painde Khan, Şah Cihan’ı Guru Hargobind’e karşı bir kuvvet göndermeye ikna etmişti. Orduya kardeşi Mukhlis Khan ve Peshawer valisi Kale Khan komuta ediyordu. Onlara Kutub Khan, Khoja Anwar ve Painde Han da katıldı.
Kartarpur bölgesinde savaş yapıldı. Guru Hargobind ve onu destekleyen en büyük oğlu Baba Gurdita ile Bhai Bidhi Chand savunmadaydı. Savaştan sonra Guru Hargobind Kirtapur’a gitti. Ahmed Han komutasındaki Mughal güçleri tarafından saldırıya uğradı ve önemli kayıplar verdi. Sih tarafında, Bhatt Fateh Chand ve Bhatt Amir Chand savaşta şehit oldu.
Swami Ramdas ile karşılaşması
Guru Hargobind sadece bir asker değil, aynı zamanda Guru Nanak’tan doğrudan ruhani mirası almış olan bir aziz Guru idi. Guru, halkı arasında bir direniş iradesi yaratmak ve onları Babür hükümdarlarının zulmüne ve baskılarına karşı koymaya hazırlamak amacıyla savaş yöntemlerini benimsemişti.
Swami Ramdas isimli bir Hindu aziz, Kuzey Hindistan’daki gezileri sırasında, 1634 yılında Srinagar’da Guru Hargobind ile karşılaştı. Tamamen silahlanmış ve ata binmiş olan Guru, bir geziden yeni dönmüştü.
Bir gezgin derviş ve aziz olan Swami Ramdas, Guru ile karşılaştı. “Guru Nanak’ın Gaddi’sini işgal ettiğinizi duymuştum” dedi. Guru Hargobind bir Tyagi sadhu idi. Tyagiler dünya malına değer vermemeliyle tanınır. Ramdas soruya devam etti: “Dünya nimetlerini terk etmiş bir azizsin, ama silah taşıyorsun, bir ordun var ve atlar besliyorsun. Kendine Sacha Padshah, (Gerçek Sultan) olarak hitap edilmesine izin veriyorsun. Sen ne tür bir Sadhu’sun?”
Guru Hargobind şöyle cevap verdi, “İçten bir münzevi, dıştan ise bir prensim. Silahlar yoksulların korunması ve zorbaların yok edilmesi içindir. Baba Nanak dünyayı terk etmemişti ama Maya’yı, yani benliği ve egoyu terk etmişti.”
“Batan faquiri, zahir amiri,
Shastar garib ki rakhya, jarwan ki bhakhiya,
Baba Nanak sansar nahi Tyagya, Maya tyagi thi.”
Guru Hargobind’in bu sözleri Swami Ramdas’ın yüreğinde bir karşılık buldu ve “bu açıklama benim aklıma hitap ediyor” dedi.
Sulakhani’nin 7 çocuk sahibi olması
Mai Sulakhani, Pencaplı Jatt ailesinden gelen çocuksuz bir kadındı. Sulakhani, uzun yıllardır evliydi ama çocuğu olmamıştı. Birçok bilge insana nasıl çocuk sahibi olabileceğini sormuş ve hepsi de “senin kaderinde çocuk sahibi olmak yazmıyor” cevabını vermişti.
Mata Sulakhani Guru Hargobind’in büyüklüğünü duydu ve onun kendisine yardım edeceğine ikna oldu. Guru Hargobind köyün yakınlarından geçiyordu ve Mata Sulakhani elinde bir kalem ve mürekkeple yolda onu beklemeye gitti. Guru yaklaştığında, güzel bir kafiye ile şöyle seslendi: ‘Ey güzel sakallı ve beyaz sarıklı kişi, Guru Hargobind’den bir ricada bulunuyorum! Benim adım Sulakhani ve köyüm Chabba, hiç çocuğum yok ve çocuk doğurmak istiyorum.” Guru Hargobind gülümsedi ve ‘Maiee, bu senin kaderinde yazılı değil’ dedi. Mata Sulakhani büyük bir inançla, ‘Burada kaderi yazan sensin ve henüz yazmadıysan, al kalemi, şimdi yaz!” Guru, kalemi aldı ve hala atının üzerindeyken 1 sayısını yazmaya başladı, Gurunun atı toynağını tekmeledi ve 1, 7 oldu. Mata Sulakhani gerçekten de 7 erkek çocuk doğurdu ve hepsi de Sih oldu.
Bugün onun soyundan gelenler Amritsar’ın 8 km güneyindeki Chabba köyünde yaşamaktadır. Chabba köyündeki Gurdwara Sangrana Sahib isimli Sih tapınağı, Mai Sulakhani’nin Guru Hargobind Sahib ile buluştuğu yerde yapılmıştır.
Painda Khan’ın ölümü
Painda Khan, aslen bir Afgan olan Fateh Khan’ın oğluydu. Ailesi o henüz çok küçükken ölmüş ve dayısı İsmail Han tarafından büyütülmüştür. İsmail Han, 16 yaşındaki yeğeni ve köyündeki diğer bazı Pathan asıllılarla birlikte Guru Hargobind’i görmek için Amritsar’a giden bir Sih grubuna katıldı.
Guru, Painda Khan ile karşılaştığında onun mert tavrından etkilendi. Onu asker olarak eğitmek üzere görevlendirdi. Painda Khan çok cesurdu ve iri yarı bir savaşçı olarak yetişti. Mughal birliklerine karşı savaşarak cesaretini ispatladı. Guru Hargobind ona her zaman özel bir ilgi gösterdi. Khan’ı Afgan kökenli bir kızla evlendirdi ve geliniyle birlikte Kartarpur’da kalmasını istedi. Kartarpur’a yaptığı ziyaretler sırasında Guru onu övgülere ve hediyelere boğardı. Painda Khan, 1631 yılında Darauli Bhai’ye yaptığı ziyaret sırasında Guru Hargobind’in yanındaydı.
Guru Aralık 1634’teki Mehraj savaşından sonra Kartarpur’a vardığında, Painda Khan şöyle konuşmuştur: “Ben orada olsaydım Guru’nun ileri gitmesine ve kendini tehlikeye atmasına izin vermezdim, Bhai Jetha da ölmezdi.”
Bu sıralarda Painda Han kızını bir Afgan genci olan Asman Han ile evlendirdi. Guru Hargobind kendisine hediye olarak gelen şahini en büyük oğlu Baba Gurditta’ya, atı, elbiseyi ve kılıcı da Painda Khan’a verdi.
Guru tarafından böylesine onurlandırılmış olmanın sevinciyle evine dönerken, damadı Asman Han, Painda Khan’ın kendisine verilen hediyeleri talep etti. Asman Han, elbiseyi ve kılıcını kuşanarak ertesi gün ata binip ava çıktı. Baba Gurditta da yeni edindiği beyaz şahiniyle aynı bölgede ava çıkmıştı. Şahin, onu evine götüren Asman Han’ın eline geçti. Kendisine hediye edilen elbiseyi giymeden ortaya çıkan Painda Khan, Guru’nun huzurunda hediyelerin el değiştirdiğini ya da şahinin damadının elinde olduğunu inkar etti. Ancak söylediklerinin doğru olmadığı ortaya çıktı.
Bu durumdan büyük üzüntü duyan Painda Han Guruya karşı cephe aldı. Jalandhar valisinin yardımıyla Guru’ya saldırdı ama üç gün süren savaşta yenildi. Painda Han, savaşın son günü Guru Hargobind’in kılıcına yenik düştü. Painda ölürken Guru ondan islami inancının gereği olan Kelime-i Şehadet getirmesini istedi. Kavurucu güneşe karşı onun yüzünü kalkanıyla gölgeledi.
Bhai Almast’ın Orissa’daki faaliyetleri
Bhai Almast, Keşmir’de Srinagar şehrinde bir Brahman ailesinde doğdu. Bhai Hardatt ve Mai Prabha’nın oğluydu ve tarikatın bir diğer önde gelen vaizi Balu Hasna’nın ağabeyiydi.
Almast’ın asıl adı Alu idi, daha sonra mistik eğilimleri ve dünyevi işlere karşı kayıtsızlığı nedeniyle Almast (vecd halinde, kayıtsız, aynı zamanda sarhoş) olarak anılmaya başlandı. Kambalia ya da Godaria olarak da anılırdı. Çünkü gündelik yaşamında sadece bir kambal (yırtık pırtık bir battaniye) ya da bir godari (ince bir yorgan ya da dolgulu çarşaf) giyerdi.
Genç Alu, ruhani bilgi arayışı için evinden ayrıldığında ergenlik çağını geçmemişti. 1574 yılında Dera Baba Nanak’a geldi ve burada Guru Nanak’ın büyük oğlu ve Udasi tarikatının kurucusu Baba Sri Chand’ın etkisine kapıldı. Guru Nanak’ın türbesinde hizmet etti ve geçimini sağlamak için bir keçi sürüsüne çobanlık yaptı. Burada kendisine Almast denmeye başlandı. Udasi mezhebinin lideri öldüğünde onun yerine Guru Hargobind’in en büyük oğlu Baba Gurditta geçti. Yeni lider Bhai Almast’ı Guru Nanak’ın mesajını doğu Hindistan’da yaymakla görevlendirdi.
Bhai Almast, ilk olarak Orissa’daki Puri şehrine gitti. Guru Nanak buraya gelmiş ve Jagannath tapınağını ziyaret etmişti. Almast, bu ziyaretin anısına bir tapınak kurdu. Gurudwara Mangu Math olarak bilinen bu tapınak, halen varlığını sürdürmektedir.
Guru Nanak, Puri şehrinde yaşlı bir pipal ağacının altında Nath yogileriyle bir söyleşi yapmıştı. Daha sonra burada Guru Nanak’a adanmış bir tapınak kurulmuştu. Buradaki yogiler Sih tapınağını yerle bir etmiş ve pipal ağacını yakmıştı. Almast, Guru Hargobind’e yardım için başvurdu. Guru, buraya gelerek Nath yogilerini cezalandırdı ve Sih tapınağını restore etti. Yanmış pipal ağacını bile mucizevi bir şekilde yeniden canlandırdı.
Bhai Almast hayatının geri kalan dönemini Nanak Mata’da geçirdi ve sekiz öğrencisini doğu Hindistan’ın çeşitli bölgelerine Sih dinini yaymaları için gönderdi. Bu öğrenciler, Guru Nanak’ın ilk Udasi Sihleri olarak çeşitli Sih tapınaklarını kurdu.
