Delhi Sultanlığının beşinci hanedanı olan Lodi hanedanlığı Afganistan kökenli ve Pashtun etnik yapıdadır. Delhi’de hükümdarlık kuran ilk Pashtun kökenli kişi Behlül Khan Lodi olmuştur. Behlül Khan, sultanlığı Rajasthan’dan Bengal’e kadar genişletmiştir. Behlül Khandan sonraki hükümdar olan Sikandar Lodi, Bihar bölgesini vergiye bağlayarak başarı kazanmıştır. Hükümetin merkezini Delhi’den Agra’ya taşımış, bu arada Agra yakınındaki Mathura kentinde bulunan çeşitli Hindu tapınaklarını yıktırmış ve Agra’da Indo-İslami tarzda çeşitli eserler meydana getirmiştir. Daulat Khan Lodi, aynı soydan gelmemesine rağmen Lodi hanedanına sadıktı ancak İbrahim Lodhi’ye ihanet etti.
İbrahim Lodi dönemi
Sultan İbrahim Lodi’nin hükümdarlığı döneminde Afgan soylularının isyanları yaşandı. Bu sorunlar İbrahim Lodi’nin beceriksiz yönetimi ve güvensiz doğasının bir sonucuydu. İbrahim Lodi, babasının hükümdarlığı dönemindeki eski güç odaklarını kendisine sadık olanlarla değiştirerek Afgan soyluları üzerinde hakimiyet kurmaya çalışmıştı. Ancak bu uğraşlar, isyanları daha da şiddetlendirdi. Sultan İbrahim Lodi, bu isyanlar sırasında pek çok kişiyi acımasızca cezalandırdı veya idam ettirdi.
İbrahim Lodi döneminde Mughallerin güçlü baskıları 1526 yılında 1. Panipat savaşı ile en üst noktasına gelmiş, bu savaşı kaybeden İbrahim Lodi ölünce Delhi Sultanlıkları dönemi sona ermiştir. Böylece Hindistan’da Türk – Moğol – Timur kökenli Babürlü devleti yönetimi ele geçirmiştir.
Devlet Khan Lodi ve Babür
Devlet Han, Lodi hanedanından bağımsızlığını ilan eden Lahor’un önceki Nizamı Tatar Han’ın oğluydu. Başarılı çalışmaları nedeniyle Lahore valiliği makamına kadar yükseldi. Delhi Sultanı’nın kendisini Lahor valiliği görevinden almayı planladığını öğrendi. Oğlu Dilawar Khan Lodi’yi Kabil’deki Babur’un sarayına elçi olarak gönderdi. Delhi Sultanı’na karşı askeri destek alması karşılığında Babür Şah’a boyun eğeceğini bildirdi. Hindistanda yayılmayı hedefleyen Babür Şah, bu teklif ile bölgeyi etkisi altına alma şansını elde edeceğini düşünerek bunu kabul etti.
Babur, ordusuyla birlikte Pencap’a doğru yola çıktı. Bu arada Daulat Khan, Lahor şehrinden kaçmıştı. Sultan İbrahim Lodi, Lahor’u korumak için bir ordu gönderdi. Babur’un ordusu, Lodi’nin Afgan kökenli kuvvetleriyle karşı karşıya geldi. Savaşta Afgan kuvvetleri ağır bir yenilgiye uğradı. Babür, Lahoru ele geçirdi. Böylece Pencap’ın büyük bir kısmı Babürlü hanedanının etki alanına girmiş oldu.
Babür, Daulat Khan Lodi’nin kaçmasından hoşnut kalmadığı için Lahor’u Daulat Khan’a geri vermedi. Bunun yerine ona Jalandhar ve Sultanpur’u vermeyi teklif etti. Daulat Khan bu tekliften memnun değildi ama itiraz da etmedi. Öz oğlu Dilawar Khan, Babur’e, babasının Babürlülere ihanet etmeyi planladığını ihbar etti. Babur, Daulat Khan’ı ihanet suçundan tutuklattı. Daulat Khan, kısa bir süre sonra serbest bırakıldı ve Sultanpur’a gitmesine izin verildi. Daulat Khan ise tekrar kaçıp saklandı. Babur Şah, kuzey sınırındaki Özbek tehdidiyle ilgilenmek için Kabil’e döndü.
Daulat Khan’ın isyanı
Daulat Khan, yeniden ortaya çıkmak için uygun bir zamanı kolluyordu. Yıl sonuna doğru Sialkot’a karşı harekete geçti. Ancak Babur’un Lahor garnizonu, Daulat Khan’ın ordusuna karşı çatışmaya girişti. Sultan İbrahim Lodi de Pencap topraklarını geri almak için bir ordu gönderdi, ancak başarısız oldu. Daulat Khan, Lodi’nin ordusundaki iç çatışmalardan yararlandı. Ordunun bir kısmı kendi tarafına geçti, geri kalanı ise çatışmaya gerek kalmadan dağıldı.
Babur’un 1525’in başlarında Hindistan’da başka bir sefer düzenleme planı, ordunun önemli bir kısmının o sırada Badakhshan’da bulunması nedeniyle ertelendi. Seferi 17 Kasım 1525’e kadar geciktirdi ve nihayet Pencap’a doğru yola çıktı. Babur, Peshawar yakınlarında kamp kurduğunda, Lahor’dan haberler geldi. Daulat Khan, 20 veya 30 bin kişilik bir ordu kurmayı başarmıştı. Kilanur’u ele geçirmiş ve Lahor’a doğru ilerliyordu. Babur, Lahor’daki komutanlarına, Kabil’den gelecek olan ordusu yetişene kadar savaşa girmemeleri için bir ulak gönderdi. Babur, Lahor garnizonunun da katılmasıyla Daulat Khan’ı yenmek için harekete geçti.
Daulat Khan’ın ölümü
Daulat Khan ve müttefikleri Babür ordusunun peşlerinde olduğunu duyunca dağıldı. Daulat Khan, Milwat (Malout) kalesine sığındı. Babur kısa süre sonra kaleyi kuşattı. Daulat Khan, teslim olmak için torununu elçi olarak gönderdi. İhanet suçundan affedilirse kaleyi teslim etmeye ve Babur’un hizmetine tekrar girmeye hazırdı. Babur’un cevabı, kendi sözleriyle, “tehditle karışık bir vaat, nezaketle karışık bir tehdit” idi. Daulat Khan kaleden çıktı. Babur artık ona saygılı davranacak değildi. İki kılıcı boynuna asılarak aşağılanmış ve Babur’un önünde diz çökmeye zorlanmıştı. İhaneti nedeniyle açıkça azarlandıktan sonra, hain geçmişi nedeniyle tutuklandı. Daulat Khan, hapishaneye nakli sırasında esir olarak öldü. Bu, onun hikayesinin sonuydu.
“Sana baba dedim. Senden isteyebileceğinden daha fazla onur ve saygı gösterdim. Seni ve oğullarını Beluciler arasında kapı kapı dolaşan bir hayattan kurtardım. Aileni ve haremini İbrahim’in hapishanesinden kurtardım. Tatar Khan’ın topraklarında sana üç crore (30 milyon rupi) para verdim. Sana ne kötülük yaptım da, iki yanına kılıç asıp, bir orduyu yönetip, topraklarımıza saldırıp, kavga ve kargaşa çıkardın?”
-Babur’dan Daulat Khan’a (Tuzuk-i-Baburi’den)
