Kerala eyaletinin kuzeyindeki Malabar bölgesinde yapılan bir dinsel dans formudur. “Theyyam” kelimesi Malayalam dilinde ‘tanrı’ veya ‘ilah’ anlamına gelir. Dans, Hindu tanrı ve tanrıçalarının onuruna yapılır. Böylece Theyyam Tanrıların Dansı anlamına geliyor. Thirayattam veya Theyyattam olarak da yazılır.
Giriş
Theyyam genellikle kutsal korular veya tapınaklar olan Kavus’larda icra edilir ve Kasım ile Mayıs ayları arasında yapılır. Dansçılar genellikle erkektir, ancak kadın dansçılar da vardır. “Theyyattamkari” olarak bilinen sanatçılar, dans için gerekli hareketlerde ve tekniklerde ustalaşmak için sıkı bir eğitim sürecinden geçer.
Theyyam’ın 400’den fazla türü ve kategorisi vardır ve her birinin kendine özgü bir önemi ve mitolojisi bulunur. Yerel ve bölgeye özgü Tanrılara ibadet edilen tapınaklarda icra edilir. Buna rağmen dini bir sanat sayılmaz.
Danslarda anlatılan mitolojik hikayeler çoğunlukla Hinduizm ile bağlantılı olsa da, Theyyam daha çok sosyokültürel bir ritüeldir. Hatta Kerala’da “Mappilatheyyangal” isminde ve müslüman inancında olanların uyguladığı bir Theyyam türü bile vardır. Bu örnek, Theyyam uygulamasının Malabar halkı için dini inançlardan daha fazlası anlamına geldiğini gösterir.
Dans
Dansçılar genellikle başlık, takı ve vücut boyası da dahil olmak üzere çok ayrıntılı düzenlenmiş kostümler giyer. Bu kostümler genellikle bambu, kumaş ve hindistan cevizi yaprakları gibi doğal malzemelerden yapılır. Tasarımları ve renkleri her bir Theyyam karakterine özeldir. Başlıklar özellikle dikkat çekicidir ve genellikle çok uzundur, 100 – 125 cm.ye kadar uzunlukta başlıklar vardır.
Her Theyyam karakterinin, bu karakterle ilişkilendirilen ve nesiller boyunca dilden dile aktarılmış olan kendine özgü bir hikayesi vardır. Bu hikayeler genellikle topluluğun inançlarını, geleneklerini ve tarihini yansıtır.
Theyyam icracıları fiziksel özellikleri, becerileri ve bağlılıkları incelenerek seçilen yerel erkeklerdir. Oyuncular önceden belirlenmiş kastlardan alınır. Bir Theyyam performansı tanrının davet edilmesiyle başlar ve tanrıya çiçek ve yiyecek sunma ritüeliyle sona erer. Theyyam aynı zamanda tanrı ve tanrıçalarla iletişim kurmanın bir aracıdır ve dans sırasında icracının tanrı tarafından ele geçirildiğine inanılır. Theyyam yapan bir kişinin performans sırasında Tanrı benzeri güçlere sahip olduğuna inanılır ve insanlar onun aracılığıyla Tanrı’dan kutsama isterler.
Kaderinde Tanrı olmak olan dansçı vücudunu parlak renklerle boyar, türünün tek örneği muhteşem kıyafetler giyer, kendinden geçmiş şekilde geleneksel dans adımlarıyla hareket eder, bu sırada çalınan vurmalı çalgıların müziği etraftaki herkesin kalbini saf tanrısallıkla doldururken köyünün esenliği için dua eder.
Dansa Chenda, Kuzhal ve Elathalam gibi vurmalı çalgıların yanı sıra trompet ve korno gibi nefesli çalgıları da içeren geleneksel bir müzik topluluğu eşlik eder. Dans sırasında genellikle sanatçı ve seyirci arasında bir diyalog şeklinde uygulanan Theyyam şarkıları söylenir.
Theyyam Tanrıların dansı gelenekleri
Theyyam, icracının bir tanrı haline geldiği ve performansın bir ibadet eylemi olarak kabul edildiği yaşayan bir kült olarak kabul edilir. UNESCO tarafından insanlığın somut olmayan kültürel mirası listesine alınmıştır.
Theyyam’ kelimesinin Tanrı anlamına gelen ‘Theyvam’dan (Deivam) dönüştüğüne inanılmaktadır. Theyyam, topluluk kimliğinin bir ifadesidir. Genellikle tapınak festivalleri, evlilikler ve toplumdaki diğer önemli olaylar sırasında icra edilir.
Theyyam, insanlar arasında hiçbir ayrımcılık yapmaz. Yıllar önce, insanların kastlarına göre tapınaklara ve uğurlu yerlere erişimleri engellendiğinde, alt kastlardan erkekler tarafından gerçekleştirilen Theyyam, alt kastlardaki insanlara onlar aracılığıyla Tanrılarla iletişim kurma şansı veriyordu. Köyün yüksek kastından olan insanlar bile Theyyam’a saygı gösterirdi, çünkü Theyyam’ın tüm köyü koruduğuna inanılırdı.
Theyyam sadece bir danstan ibaret değildir. Müzik, dans ve vücut boyama sanatlarının birleşimi onu kendine has bir yaşamla dolu bir sanat formu haline getirir. Theyyam sırasında anlatılan hikayeler, Kerala kültürünün tüm mitolojik figürlerinin yanı sıra köyün atalarının kahramanlarıyla da ilgilidir. Dünyada ortaya çıkan tüm modernleşme olgularına rağmen sağ kalmayı başarmış eski bir sanat formudur. Theyyam, Kerala kültürünün ve tarihinin bir parçasıdır. Acıyı, aşkı, duayı ve hayatta kalmayı anlatır.
Theyyam örnekleri
1
2
3