Hindistanın Kurtuluş savaşına yardımı

0
7
Kurtuluş Savaşına yardım kapak

İngiliz döneminin son dönemlerinde Hint halkının bu yönetimden duyduğu hoşnutsuzluk iyice artmıştı. Ülkede zaman zaman ortaya çıkan yerel başkaldırılar ve isyanlar İngiliz yönetimini zor durumda bırakıyordu. Birinci Dünya savaşının başladığı dönemde İngiltere bütün dünyada prestij kaybetmiş ve zayıf duruma düşmüştü. Hindistan halkı bu ortamdan faydalanmak için direniş bayrağını daha çok yükseltti.

İngilizlere karşı direniş

Özellikle 1919’da bir çeşit sıkıyönetim ilanı gibi olan Rowlatt bildirisinin yayınlanması ve Jalianwala Katliamı, 1920’de Chauri Chaura olayları ve “İngilizlerle İşbirliği Yapmama” direnişi, 1928’de Yüksek Vergilere karşı çiftçi direnişi (Bardoli Satyagraha) gibi olaylar bu direnişin zirve noktaları oldu.

Hindistanın Kurtuluş savaşına yardımı

Öte yandan Osmanlı Devletinin yıkılması ile Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarının İngilizlere ve tüm yabancı işgalcilere karşı başlattığı hareket bütün doğu ülkelerinde büyük bir umut yarattı. Çünkü yenilmez bir güç zannedilen İngiliz kuvvetlerine bir ordu kurarak direnmenin ilk örneği Anadolu’daki bu hareketti. Bütün mazlum milletler bu hareketin başarıya ulaşmasını istiyordu. Çünkü İngilizleri Anadolu’da yenmek mümkün olunca öteki milletler de İngilizleri yenmenin başarılabileceğini anlayacaklardı.

yardim rowlatt
Rowlatt bildirisini hazırlayan hukukçu Sir Taylor Rowlatt © Wikimedia Commons

Hilafet Hareketi

Hindistanda örgütlenen Hintli Müslümanlar Osmanlı Padişahının Halifelik makamını bırakmasını büyük bir üzüntü ile karşıladı. Çünkü Halifelik makamı sona ererse İslam dininin lidersiz kalacağını ve giderek dağılacağını düşünüyorlardı. Bu nedenle Hintli Müslümanlar Osmanlı Padişahını desteklemek üzere Hilafet Hareketini kurdular.

Zaman içinde Halifelik makamı tamamen ortadan kalktı ve Hindistandaki Hilafet hareketi de böylece amaçsız kalmış oldu. Bu sırada Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları Anadolu’da İngiliz ve öteki işgalci kuvvetlere karşı bir ordu toplamaya ve direnişe geçmeye başlamıştı. Hindistan’daki Hilafet Hareketi üyeleri ellerindeki birikmiş maddi kaynağı Mustafa Kemal ve arkadaşlarını desteklemek üzere Anadolu’ya göndermeye karar verdi.

yardim grup
Hintli müslümanların Hilafet hareket toplantısı ve arka planda Türk bayrağı. Mumbai, 1920

Hindistan müslümanları

Hintli müslümanlardan bir grup 1920 yılında İngiltere ve Avrupa ülkelerine gitti. Bu gezide Sevr anlaşmasının bazı katı maddelerini yumuşatma konusunda batılı devletler üzerinde etkide bulunmayı tasarlıyorlardı. Bu sırada Avrupa’da Türk Devrimi üzerine yapılan yorumlardan etkilendiler. Gruptan bir kişi bir arkadaşına yazdığı mektupta “Türkiye’nin geleceğinin M. Kemal Paşa’nın ordusunun gücüne bağlı olduğunu” yazmıştı.

Doğu uluslarının gözünü Türkiye’ye ve Anadoludaki harekete diktiğini gösteren bir başka örnek şöyleydi. Ankaradaki Afganistan elçisi bir resepsiyonda; “İslâm büyük bir gövdedir. Bu vücudun kafasını Türkler, Azerbaycan boynunu, İran göğsünü, Afganistan kalbini, Hindistan da karnını oluşturur. Mısır ve Filistin, Irak ve Türkistan ise bacakları ve kollandır. Nasıl kafaya sert bir şekilde vurulduğu zaman, o vücudun bütün azalan ondan müteessir olursa, işte İngiltere bizim kafamıza sert bir şekilde vurdu. Bunu protesto ettik; Türkiye tehlike içindeyken, Hint Müslümanları Türklere yardım için koştu.”

yardim lider
Dönemin müslüman toplumunun önemli liderlerinden üçü. Muhammed Ali Jauhar, Abul Kalam Azad ve Mevlana Sevkat Ali © Wikimedia Commons

Yardımların başlaması

Merkezi Bombayda olan Hilafet Hareket komitesi Türk Bağımsızlık hareketine yardım etmeye karar verdi ve Mustafa Kemal Paşanın temsilcisi ile bağlantı kurdu. Kendisine Hindistan’dan cesaret verici mektuplar gönderdi. Anadoludaki hareketin başarıya ulaştığı kesinleştiğinde yazdığı mektupta “Mustafa Kemal bir mucize yarattı. Hint halkı tarafından Mustafa Kemal Paşa’nın ne kadar sevildiğini siz bilemezsiniz. Türk milleti bir defa daha kendisine yöneltilen onur kırıcı saldırının öcünü aldı.” dedi.
.
Mart 1922 tarihinde, Hassan Mahmud Hayat, Esat Bey’e bir mektup göndererek; “Hint Müslümanları arasında bilhassa yoksul kişiler ve orta sınıf üyeleri Ankara’ya para yardımı yapmak için birbirleriyle yarışa girdiler. Geçen altı aylık sürede 70 bin Sterlin yolladık. Yakın zamanda bunun iki katını göndereceğimize inanıyorum. Allah, Mustafa Kemal Paşa’nın ordusuna yardımcı olsun” diye yazmıştı.

Hindistan müslümanları ayrıca Bağımsızlık Mücadelesi sırasında paradan başka tıbbi malzeme ve eşya yardımı da yaptı. Yapılmış yardımların toplam miktarını belirtmek zordur. Lord Kinross’a göre ordunun ihtiyacı için toplam olarak 125 bin Sterlin civarında bir para gönderilmişti.

Hindistan müslümanlarının yaptıkları para yardımı Atatürk’e çeşitli kuruluşlar yoluyla iletildi. Bu paralar Banka di Roma, İran Bankası, Hollanda Ticaret Şirketi, Bombay’daki Afganistan Konsolosluğu ve Hindistan İmparatorluk Bankası gibi bankalar ve çeşitli kişiler aracılığıyla gönderildi.

Türkiye’ye yardımın 2.000 Rupi’sini, The Ali Madid Tournament Comitesi topladı. Bu miktar o sırada Hindistan’daki Türk resmi işlerini üstlenen Hollanda Konsolosluğu aracılığıyla İzmir’deki yardım komitesine iletilmek üzere teslim edildi. Daha sonra, İmperial Ottoman Bankası, Londra’daki İngiliz Devlet Bakanına bir mektup yazarak, bir paranın nakli için izin istedi. Devlet Bakanı da, kendi Dışişleri Bakanlığı Müsteşarına 10.000 Pound’un Ankara’da M. Kemal Paşa’ya transferi için izin istedi. Bu para; The Bombay Office of Netherland üzerinden Mandel Maatschappy, Amsterdama yollandı. İşlem Bombay Hükümeti sekreteri tarafından Dışişleri ve Politika Bakanlığına duyuruldu. Delhi de bu paranın Ankara’ya gönderilmesi için uğraş verdi. Hindistan Hilafet Komitesi Başkanı Seth Cholani tarafından gönderilen bu miktar, Anadolu’da ihtiyaç sahiplerine verileceği belirtildiği için Hindistan Hükümeti de itiraz etmedi.

Hint Müslümanlar, Türk kardeşlerine her fırsatta yardım etmek istediler. Türk felaketzedelerine 10 milyon Rupi yardım gönderme amaçlı bir program kabul edildi. Karaçili Mr. Choteni, Seth Hachi ve isminin açıklanmasını istemeyen bir kişi 50 bin Rupi yardım etmişlerdir. Bundan başka ilk iki ayda 5 milyon Rupi toplanacağı ümit ediliyordu ve bu para hemen Ankara’ya gönderilecekti. The Island New gazetesi, İslam kahramanlan için bağış toplanmakta olduğunu ve bu paranın bir Avrupa bankası aracılığıyla doğrudan Mustafa Kemal Paşa’ya gönderilmekte olduğunu yazdı.

Bu dönemde Türk Kızılay heyeti Hindistan’ı iki defa ziyaret etti. İlk heyette Ömer Besim Paşa, Hikmet Bey, Tevfik Bey, ikincisinde Dr. Kemal Enver, Rasih Efendi, Bedri Bey ve Tevfik Bey vardı. İlk heyet, Seth Chotoni tarafından Türkiye’ye bağışlanan kereste, madeni eşya ve bıçkı makinelerini Hindistan’da sattı ve elde edilen parayı Türkiye’ye yolladı. Hindistan Hükümeti bu heyetlere, ziyaretlerin sadece insani amaçlar için yapılması ve her türlü politik tartışmalardan kaçınılması kaydiyle müsaade etti.

M. Kemal Paşa, Lozan Barış Antlaşmasından sonra, Yunanistan’daki Türk felaketzedelerine yardım çağrısında bulundu. Türkiye’nin yeniden inşası girişimi İkdam gazetesinin dikkatini çekti ve Hint Müslümanlarına M. Kemal Paşa’nın çağrısına gönülden cevap vermelerini tavsiye etti.

yardim mektup
Hintli müslümanların gönderdiği yardımı haber veren mektup.

Kızılhaç yardımları

Hindistanı yöneten İngiliz hükümeti Hintli Müslümanların Anadoludaki direniş hareketine yaptıkları yardımların kendi aleyhlerine olduğunu fark etti ve bundan sonra bu tür yardımların gönderilmesini zorlaştırmaya, yavaşlatmaya veya tamamen yasaklamaya girişti. O dönemdeki bankacılık sisteminde bunları yapmak çok kolaydı.

Bunun üzerine Müslümanlar yardımlarını Kızılhaç aracılığı ile yapmaya başladı. Örneğin Mr. Amir Ali, sıkıntı içinde bulunan İzmir halkına yardım çağrısında bulundu. Ona göre, beş parasız bu halk çaresizdi. İngiliz Kızılhaç Cemiyeti başkanı olarak 800 Pound tutarındaki parayı Trakya’daki İngiliz Kızılhaç temsilcisi Robert Frew’e Türklere verilmek üzere gönderdi.

Hintli tıp ekipleri Kızılhaç yardımları kapsamında görev yapmak üzere Anadoluya gönderildi. Üç ekipte toplam 17 doktor, 6 eczacı 25 Erkek Hemşire bulunuyordu. Ekipler Çanakkale Savaşı sırasında cephede çalıştı.

Cumhuriyet dönemi edebiyatçılarımızdan Falih Rıfkı Alay 1943 yılında bir gazeteci olarak Hindistan gitmişti. Gördüklerini “HİND” adlı bir kitapta yayınladı. Bu kitapta şöyle diyor: “Lahor’daki gazeteciler toplantısında müslüman gazetecilerin başlıcalarından Mevlana Zafer Ali bize dedi ki: “ İstiklal savaşınızda yalnız biz müslüman gazeteciler sizin tarafınızı tutmadık, (Hindu gazetecilere bakarak) bu meslektaşlarımız da Türk Milletine bizim gibi kardeşlik gösterdiler.”

Hindistanın kurtuluş savaşına yardımı
Hintli tıp ekibi, 1912

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz