İngilizler Hindistana aşamalı olarak geldi. Tam olarak şu tarihte gelip karaya çıktılar denilemez. Aslında, o tarihlerde, Afrika kıtasının en güney ucu olan Ümit Burnu’nun doğusundaki her yer, Hint Adaları olarak biliniyordu. Doğu Hindistan Şirketinin Hindistana gelişi sırasında yaşanan olayların gelişimi şöyledir.
1588 yılı
O zamana kadar yenilmez olarak görülen büyük İspanyol Donanması’nın 130 gemisi ve 30 bin askeri vardı, ama onlardan çok daha zayıf bir güce sahip olan İngiliz Donanması, İspanyolları yendi. Bunun nedeni savaşlar sırasında yaşanan olumsuz hava koşulları ve biraz da şanstı. Bu zaferden sonra İngiliz tüccarlarından oluşan bir konsorsiyum, Hint Okyanusu’na ticari seferler düzenleme izni almak için İngiliz Hükümetine müracaat etti.
Bu tarihte Portekizlilerin Hindistanı işgali yükselmekteydi. Bu dönemin eserleri arasında Mumbai şehrindeki günümüzde Holy Cross Kilisesi olarak bilinen kilise vardı. Bu kilise o dönemde “Invencao de Santa Cruz” olarak isimlendirilmişti. Bu isim günümüz Mumbai şehrinde Santa Cruz banliyösü olarak bilinir.
1591 yılı
Hindistana yönelen ilk ticaret filosunda 3 İngiliz gemisi vardı ve bu gemiler Ümit Burnu üzerinden Hindistana doğru yelken açtı. Günümüz Hindistanındaki Kanyakumari bölgesine yakın bir yerde sahile ulaştı. Bu deneme seferindeki gemiler 3 yıl sonra baharatla dolu olarak İngiltere’ye döndü ve İngiliz tüccarlarına bu işin çok karlı olacağını gösterdi.
1600 yılı
İngilterede İngiliz Doğu Hindistan Şirketi adında bir şirket kuruldu. Şirket, İngiltere Kralından Ümit Burnu’nun doğusundaki bütün ülkelerle ticaret yapma tekelini aldı. Bu şirket, Hollanda Doğu Hindistan Şirketini örnek alarak oluşturulmuştu ve “ben de yaparım” iş modelini benimsemişti.
İngiliz Doğu Hindistan Şirketinin Hindistan’a ilk resmi seferi 22 Nisan 1601’de gerçekleştirildi. Gemiler 9 Nisan 1602’de Hindistandaki Nicobar adalarına ulaştı. 11 Eylül 1603’te gemiler İngiltere’ye geri döndü.
Bu sırada Hindistanda Sih dininin 5. gurusu olan Guru Arjan Dev yönetimdeydi. 4 yıl sonra, Harmandir Sahib Tapınağı’nın yapımına başlandı. Bu tapınağın ismi günümüzde “Altın Tapınak”tır. Burası günümüzde modern Amritsar şehri oldu. Hindistanda aynı zamanda Babür İmparatoru Ekber’ın yönetimi de devam ediyordu.
1608 yılı
Bu yıla kadar, günümüz Gujarat eyaletindeki Surat Limanı, Doğu Hindistan Şirketi’ne ait gemiler için önemli bir geçiş noktası haline geldi. 2 yıl sonra, ilk İngiliz fabrikası, günümüz Andhra Pradesh eyaletindeki Machilipatnam’da kuruldu.
Machilipatnam limanı MÖ 3. yüzyıldan beri varlığını sürdürmekteydi ve bu da onu İslam dininden ve Hristiyanlıktan daha eski yapmaktadır. Yunanlılar buraya Maislos adını vermişlerdi. Bu ismin, Hindistan’ın popüler ihraç ürünü olan “Muslin” kumaşının adının kökeni olduğu söylenir.
1612 yılı – Dogu Hindistan Sirketinin Hindistana gelisi
İngiliz kuvvetlerinin Hint Yarımadası’nda karşılaştığı ilk gerçek savaş, 1612 yılında Gujarat’taki günümüz Surat kentine yakın bir yerde, bölgede hakimiyet kurmuş olan Portekizlilere karşı verilen Swally Savaşı’ydı. İngilizler bu savaşı kazandı.
Aynı yıl, Sir Thomas Roe’nun çabaları sayesinde, Babür İmparatoru Şah Cihan, İngiliz İmparatoru’nun “sevgisi ve dostluğu” ve Vilayat’tan (yabancı topraklar) zaman zaman gelen birkaç hediye karşılığında, Doğu Hindistan Şirketi’ne Surat ve diğer bölgelerde ikamet etme, ticaret yapma ve fabrikalar kurma konusunda bazı özel ayrıcalıklar verdi.
Kısa süre sonra Surat, Madras (Chennai), Bombay (Mumbai) ve Kalküta (Kolkata)’da İngilizlere ait ticaret merkezleri kuruldu.
Mughal İmparatoru Cihangir’in Doğu Hindistan Şirketi’ne bu hakları vermesinden sonraki 35 yıl içinde, Hindistan’ın dört bir yanında toplam 23 İngiliz fabrikası kuruldu. Sonraki 138 yıl içinde İngilizler, 3 bin civarında yerli insanı “savunma” amaçlı” ve koruma görevlisi olarak işe aldı. Bu görevliler zaman içinde evrilerek İngiliz ordusunda çalışan Hintli paralı askeri birlikler haline geldi.
Bu onayın verildiği tarihten itibaren 145 yıl içinde, Robert Clive’ın liderliğindeki İngilizler, 1757 yılında Plassey Savaşı’nda Babür İmparatorluğu’nun müttefiki Siraj-ud- Daulah’ın ordusunu yenerek Bengal bölgesinin tam kontrolünü ele geçirdi ve Hindistan’da İngiliz hakimiyetini başlattı.
Bu konu ile ilgili daha geniş bilgi için İngilizlerin Yönetimi Ele Geçirmesi başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.