Timurun Delhiyi işgali

0
5
Timur kapak

Timur’un Delhi’yi işgali sonrasında bölgede fazla kalmadığı biliniyor. Tarihsel kayıtlara göre Timurun Delhiyi işgali süresi sadece 6 aydı. Timur daha sonra kendi bölgesi olan Semerkand yönüne gitti. Arkasında birkaç yerel vali bırakmakla yetindi. Bu davranışıyla Timur’un Hindistan’da başka yerleri fethetme niyetinde olmadığı ve hatta Delhi’yi bile elinde uzun süre tutmayı düşünmediği sonucu çıkartılabilir.

Yükselen Timur İmparatorluğu ile geri kalmış Delhi Sultanlığı arasındaki savaş, Timur’un Kuzey Hindistan’ı işgaliyle başladı. Timur, Delhi Sultanlığı’nın ordusunu dört kez yenerek Delhi’nin dış mahallelerine kadar geldi. Delhi Sultanlığı, düzinelerce savaş filinden oluşan bir orduyla Timurlularla karşı karşıya geldi. Timur’un süvarileri daha önce böyle canavarlarla hiç karşılaşmadığı için savaşmayı reddetti. Timur, hücum eden filleri ürkütmek için güzel bir taktik uyguladı. Sırtlarında kuru saman yüklü tek sıra halinde yavaş yürüyen develeri cepheye sürdü. Fillere yaklaştığına samanlar ateşe verildi ve develerin oluşturduğu sıra anında bir ateş duvarı haline geldi. Filler, paniğe kapılıp geriye kaçarken kendi birliklerini ezdi. 

Timur, Delhi Sultanlığı güçlerine toparlanma imkanı vermedi ve dağılan askerlere karşı bir saldırı başlattı. Bu bir katliamdı. Kaçan askerler kolayca avlandı ve katledildi. Delhi şehrine de merhamet gösterilmedi ve yağmalandı. İnsanlar kılıçtan geçirildi. Timurluların ele geçirdikleri her şehirde yaptıkları gibi şehir halkının kesik kafalarından yapılmış kuleler Delhi meydanlarına dikildi. Delhi’nin toparlanması ve eski seviyesine ulaşması 100 yıldan fazla zaman alacaktı.

Timurun Delhiyi işgali ve sonrası

Timur, kendi öz torunu Pir Muhammed Mirza’yı Delhi Sultanı olarak atamadı. Aslında Timur, böyle bir şeyi yapacak konumda değildi. Bir askeri harekat sırasında bir şehri yağmalamak görece kolaydır ama bir bölge üzerinde kalıcı kontrol kurmak zordur. Timur, kendi oğulları için bile olsa denetimsiz bir ortamda kalacak bir iktidar kurarak risk almayacak kadar akıllıydı.

timur tasvir
Emir Timur Samarkand’daki sarayındaki bir tasviri. Yapay Zeka ürünüdür.

Tuğluk Hanedanlığı

Timurluların Delhi’yi yağmalaması sırasında Tuğluk hanedanından Nasir-ud-Din Mahmud Şah Tuğluk ve veziri Mallu İkbal Han, yaşanan kaostan yararlanarak şehirden kaçmayı başardılar. İkili, işgalin bitmesinin ardından Delhi’ye döndüklerinde bambaşka bir ortamla karşılaştılar. Timurluların Kuzey Hindistanı işgali, Delhi Sultanlığı’nın önemini zayıflatmıştı. Delhiye bağlı eyaletler ve beylikler kendilerini bağımsız krallıklar olarak ilan etmeye başlamıştı. 

“Devletin talihsizlikleri her geçen gün artıyordu. Firozabad’ın ve bazı eyaletlerin omraları (büyük beyleri) Nusrat Şah’ın davasını benimsedi. Delhi ve diğer yerlerdekiler ise Mahmud Tuğluk’un unvanını destekledi. Hükümet anarşiye sürüklendi. Her yerde iç savaş hüküm sürüyordu. Aynı başkentte yaşayan iki sultanın birbirlerine karşı silahlanarak savaşması gibi daha önce hiç görülmemiş bir manzara ortaya çıktı.”
-Tarihçi Ferishta, Sultan Firuz Şah Tuğluk’un ölümünün ardından yaşanan kaosu anlatıyor.

timur firuz
Delhi’nin son büyük sultanı Firuz Şah Tuğluk. (Yapay zeka tarafından üretilmiştir.)

Tuğluk Hanedanı, Delhi Sultanlığı’nı yöneten son büyük hanedan olarak kabul edilir. Tuğluklardan sonra gelen Seyyid Hanedanlığı ve daha sonraki Lodi Hanedanlığı döneminde Sultanlık, eski ihtişamının basit bir gölgesinden ibaret kalacaktı.

Seyyid Hanedanlığı

Tuğluk Hanedanı Sultanı Mahmud Şah, 1413 yılında vefat etti. Bu, Tuğluk Hanedanlığı’nın da sonu oldu. Hızır Han, Mayıs 1414’te yaptığı bir kuşatmanın ardından Delhi’yi ele geçirdi. Böylece Delhi’de Seyyid Hanedanlığı dönemi başlamış oldu. 

Timur, torunu Pir Muhammed Mirza’yı Delhi’nin yeni sultanı olarak ilan edebilirdi ancak bunu yapmadı. Pir Muhammed Mirza o dönemde Kabil, Kandahar ve Multan’ın valisiydi. Onun yerine Seyyid Hanedanlığından Hızır Han, Hint topraklarının Timurlu valisi olarak atandı. Hızır Han, kendi çabası ve yetenekleri sayesinde Delhi’de iktidara yükseldi. Ancak yine de Sultan unvanını kullanmaktan kaçındı. Çünkü Timurlu yönetiminden bağımsız olduğunu ilan etmek istemiyordu. Delhi Sultanı unvanını Hızır Hanın oğlu ve halefi Mübarek Şah aldı.

timur seyyid
Delhi’nin son büyük sultanı Firuz Şah Tuğluk. (Yapay zeka tarafından üretilmiştir.)

Hızır Han Seyyid, Hint topraklarının Timurlu valisiydi, bir çeşit Genel Vali görevi yaptı. Pir Muhammed Mirza’ya karşı sorumluydu. Hızır Han, Pencab’ın Lahor, Dipalpur, Multan ve Kuzey Sindh ile sınırlı bir bölgede kontrol kurdu. 1421’deki ölümüne kadar Timurlu İmparatorunu üst hükümdar olarak tanımaya devam etti. İmparator unvanına en çok yaklaştığı an, Şah Rukh Mirza’nın izniyle sikkeler bastırması ve hutbesinde Timurlu İmparatorunun yanına kendi adını eklemesiydi.

Seyyid Hanedanı’ndan kendisini Delhi Sultanı ilan eden ilk kişi, oğlu Mubarak Khan Seyyid oldu. Takma isim olarak Muizz-ud-Din Mubarak Şah unvanını aldı. Ancak o da, 1434’teki ölümüne kadar Şah Rukh Mirza’yı üst hükümdarı olarak tanımaya devam etti. 

Timurun Delhiyi işgali
Timur İmparatorluğu ve çevresinde bulunan devletlerin haritası.

 

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz