Emir Timur, Timur İmparatorluğu’nun ve Timur Hanedanlığı’nın kurucusuydu. Babürlüler, Babür Şah üzerinden bu hanedanın bir devamıydı. Timur, büyük bir devlet adamı olduğu kadar tarihteki en büyük fatihlerden biri olduğunu kanıtlayan parlak bir askeri komutandı. Komutanlığı sırasında Timur Delhiye neden saldırdı dedirtecek işler de yaptı.
Emir Timur, Çağatay Ulusunun (Doğu Çağatay Hanlığı) lideriydi. Seferlerini hem İslam uğruna hem de Cengizli düzeninin hakimiyeti için yapıyordu. Timur, 14. yüzyılın sonlarına doğru Delhi Sultanlığı’nı kuşattı. Delhi şehrinin direniş göstermesi üzerine şehri ele geçirdi ve burada büyük bir katliam yaptı.
Timur’un Delhi seferinin ve Hindistan’ı işgal etmesinin başlıca nedenleri şunlardır:
Delhi Sultanlığı içindeki istikrarsızlık
Delhi Sultanlığı, Tuğluk Hanedanı’nın üçüncü sultanı olan Firoz Şah Tuğluk’ın yönetimi altındaydı. Firoz Şah, Delhi Sultanlığı’nı neredeyse 40 yıl boyunca yönetmişti. Firoz Şah’ın ölümü ile istikrar dönemi bitti ve şehir kaosa girdi. Timur’un bu işgali, Delhi Sultanlığı içindeki siyasi istikrarsızlıktan yararlanmak için yapılmış fırsatçı bir askeri harekâttı.
“Hükümet anarşi içine düştü: iç savaş her yerde şiddetlendi; ve daha önce duyulmamış bir sahne sergilendi, aynı başkentte ikamet eden iki sultan birbirine karşı silahlandı.”
-Firişta, Tarikh-i Firişta’da
Timur Delhiye neden saldırdı? Gaspçıların cezalandırılması için
Timurlu tarihçi Yezdi’ye göre, Firuz Şah Tuğluk’un ölümünün ardından Mallu Han ve Sarang Han isimli iki general, iktidarı ele geçirmeye çalıştı. Yezdi, bu generallerin iktidarı gerçek hak sahiplerinden gasp etmeye çalıştıkları için Timur’un Delhi’yi işgal ettiğini iddia eder.
“Timur, Hindistan İmparatorluğu ile savaşmaya karar verdi, çünkü Firoz Şah’ın ölümünden sonra imparatorun generalleri olan Mallu İkbal Han ve Sarang Han isimli iki kardeş, egemen gücü gasp etmişlerdi.”
– Şerafeddin Ali Yezdi Zafarname’de
Delhi Sultanlığı’nın Kontrolü
Ahmed ibn Arabşah, Timur’u anlatırken, Timur’un Firoz Şah Tuğluk’un tahtını kendisi için almak istediğini öne sürer.
“Timur, Hindistan Sultanı Firoz Şah’ın bu dünya belasından Allah’ın rahmetine kavuştuğunu ve yerine geçecek bir oğlu kalmadığını öğrendiğinde, talihin hükmüyle bu makama kendisinin geçmesi için çabaladı.”
Ahmed ibn Arabşah, Ajaib al-Maqdur fi Nawaib al-Taimur’da
Zenginlik ve yağma
Delhi Sultanlığı’nın ve bütün Hindistan’ın zengin bir imparatorluk olduğu biliniyordu. Delhi’yi işgalin ana nedenlerinden birisinin şehrin yağma edilmesi ve zenginliğin ele geçirilmesi olduğuna şüphe yoktu.
“Hindistan ülkesinin tamamı altın ve mücevherlerle doludur ve içinde altın ve gümüş, elmas ve yakut ve zümrüt ve kalay ve demir ve bakır ve cıva, elbise yapımına uygun bitkiler, aromatik bitkiler ve şeker kamışı vardır.”
– Muhammed Sultan Mirza (Timur’un torunu) istila ile ilgili olarak kurultayda konuşurken.
Genişleme ve zafer
Timur, imparatorluğunu genişletmek isteyen bir fatihti. Ortaçağ sultanlarının davranışlarında bu durum pek de alışılmadık bir şey değildi. Kuzey Hindistan’ı etkisi altına almak ona sadece daha fazla toprak ve zenginlik değil, aynı zamanda prestij de getirecekti. Delhi Sultanlığı ortaçağ İslam dünyasının en önemli imparatorluklarından biri olarak biliniyordu. Hindistan’ı fethedebilen herhangi bir fatihin hem gücü hem de statüsü büyük ölçüde artacaktı.
“Hindistan geniş bir ülkedir… Hangi Sultan onu fethederse dünyanın dört bir yanına egemen olur. Eğer Emirimizin idaresi altında Hindistan’ı fethedersek, yedi iklimin hükümdarı oluruz.”
– Şah Ruh Mirza (Timur’un oğlu) istila ile ilgili olarak kurultayda konuşuyor.
Dini gayret ve güvenilirlik
Timurlu kaynakları bu işgali bir tür Cihat olarak meşrulaştırmaya çalışır. Buna karşılık Delhi’de yapılan katliam, ayrım gözetmeden hem Müslümanlara hem de Hindulara karşı gerçekleştirilmişti. Öne sürülen bir gerekçeye bakılırsa Delhi Sultanları, Hindu nüfusa iyi davranıyor ve Müslüman nüfusa yeterince önem vermiyordu. Bu nedenle Timur, İslam düşmanlarına karşı savaş açmak için Delhi Sultanlığı’nı işgal etmeyi kendinde hak görmüştü.
“Kur’an, insanın ulaşabileceği en yüksek onurun, dininin düşmanlarına karşı bizzat savaşmak olduğunu söyler. Müslüman bilginlere göre Hz. Muhammed de aynı şeyi tavsiye etmiştir. Bu nedenle büyük Timur, fetihlerinin büyüklüğüyle kendini göstermek kadar bu şerefi elde etmek için hep kafirleri yok etmeye çalışmıştır.”
– Şerafeddin Ali Yezdi Zafarname’de
Sınırların korunması
İşgalin ana nedenlerinden birisi imparatorluğun sınırlarını korumak olabilir. Timur doğuda Çin’in Ming İmparatorluğu’na karşı kapsamlı bir askeri sefer planlıyordu. Bu, en az birkaç yıl sürecek bir seferdi. Buna hazırlık yapmak üzere Timur, Delhi Sultanlığı, Memlük Sultanlığı, Osmanlı İmparatorluğu gibi komşu güçlere karşı çok sayıda askeri sefer yapmaya başlamıştı. Amaç onları zayıflatmak ya da bağımlı kılmaktı, böylece sınırları güvende olacaktı. Delhi Sultanlığı, başa çıkılması gereken bu potansiyel tehditlerden biriydi.
“Eğer Hindistan hükümdarları haraçla önüme gelirlerse, canlarına, mallarına ya da sultanlıklarına karışmayacağım; ama itaat ve boyun eğme konusunda ihmalkâr davranırlarsa, Hindistan’ın fethi için gücümü ortaya koyacağım. Her halükarda, canlarına, mallarına ve itibarlarına değer verirlerse bana her yıl haraç ödeyecekler, vermezlerse güçlü ordularımla geldiğimi duyacaklar. Elveda.”
– Timur’un Sarang Han’a mektubu
