Hindu dininde Dharma

0
563
Hindu tanrıları © Zafer Bozkaya

Dharma tanımı

Dharma, insanın doğayla, cansız nesnelerle hatta tüm kozmosla olan etkileşimini düzenleyen temel ilkedir. Hayatı ve evreni ortaya çıkartan düzeni ve gelenekleri ifade eder. Toplumu yöneten davranışları, ritüelleri, kuralları ve ahlak yapısını düzenler.

Her bireyin dini görevlerini, uyması gereken ahlak kurallarını Hindu dini açısından gösterir. Dharma ilkesi ile sosyal düzeni sağlamanın temelinin doğru ve erdemli davranışlar olduğu ortaya çıkmıştır. Dharma, dünyadaki uyum ve düzeni sürdürmek için tüm varlıkların uyması ve saygı duyması gereken bir ilkedir. 

Dharamsala
Dharamsala (Dharma + Shala = Dharmanın yaşandığı yer) © Zafer Bozkaya

Doğa Yasaları

Bir eylemi yönlendiren ve sonucunu ortaya çıkartan şey, eylemin ne kendisi ne de sonucudur, sadece doğa yasalarıdır. Bu yasalar anlaşılmazsa kaos kaçınılmaz olur. Her insandaki Dharma, doğuştan gelir ve kişiyi kendisinin olması gerektiği gibi yapar. Bununla kişi, kendi doğasının ve kendisini gerçeğe yönelten çağrının peşinde koşar ve en sonunda bunu gerçekleştirir. Böylece kişi, kozmik düzende kendi rolünü ortaya koymuş olur. Doğal yasalar ile kendini gerçekleştirme, o kişinin kendi öznel Dharmasıdır. Hinduizm’de Dharmayı açıklamak için verilen klasik bir örnek şöyledir: “Bal yapmak arının, süt vermek ineğin, ışık yaymak güneşin, akmak nehrin Dharma’sıdır.” Dharma, tüm varlıkların temel niteliği, özüdür.

Ahimsa ilkesi
Ahimsa ilkesi ve Dharma çarkı © Wikimedia Commons

Dharma, mikrokozmos ile makromozmos arasındaki ilişkileri düzenlemeye çalışır. Dharma yasalarının kişi üzerinde iki işlevi vardır. Bir yandan kişiye dünyada nasıl yaşanması gerektiğini anlatırken Tanrı tasvirleri ile kişiyi sonsuzluğa ve evrensel bilince götürür. Burada amaç kişiyi mikrokozmos ile makrokozmos arasında bir tür paradoksa sokmak ve bu yol ile zihnini geliştirmektir. 

Hindu dininde adeta sonsuz sayıda tanrı, tanrıça, ermiş ve saddhu’nun varlığı ile karşılaşan batı insanı bunun nedenini kavramakta zorluk çeker. Aslında bu kadar çok sayıda ve çeşitte Tanrı sembollerinin var olması ile evrenin sonsuzluğunu kavratmak ve bu sayede kişinin zihninde bir tür uyanış yaratmak amaçlanmaktadır. 

Hindu tanrılar
Hindu tanrıları © Zafer Bozkaya

İlk çıktığı yer

Dharma ilkesi Hindistan’da ortaya çıkmakla birlikte bugünkü Afganistan’dan Güneydoğu Asya’ya kadar çeşitli yerlere yayılmıştır.

Ashoka fermanı
Bugünkü Afganistan’da Kandahar bölgesinde bulunan iki dilli bu yazıt M. Ö 258 yılında yapılmıştır ve Budist kral Ashoka’ya aittir. Bu yazıtta “Dharma” anlatılıyor. Dharma, ruhsal olgunluk, saf sevgi, adanmışlık, dindarlık ve insan toplumuna saygı olarak tanımlanıyor. Bu yazıtta kullanılmış olan diller; Yunanca ve Aramicedir. © Wikimedia Commons

Dharma ilkesi daha sonraları Çin’e ve Japonya’ya kadar yayılmış ve o bölgelerin kültürlerine uygun değişikliklerle kullanılmıştır. 

Dharma Çakra
Sanchi’deki bir tapınakta Dharma Çakraya saygı gösterenler. © Wikimedia Commons

Dharma Çakra

Dharma ideali bir daire şeklinde ifade edilir. Bu sembolün geçmişi Vedik dönemdeki Güneş Tanrısı Surya’ya kadar gider. Bu sembol zamanla Surya’nın aracının bir tekerleği şekline dönüşmüştür. Bu tekerleğe kanatları da dahil edildiğinde bu sembol Yaşam Çarkı haline gelmiş ve bu çark hayatın dönüşümünü göstermeye başlamıştır. Bu sembolün ismi Dharmaçakra – Dharma çarkıdır. 

Dharma çarkı
Dharma tekerleği © Wikimedia Commons

Hindistan Devletinin bayrağının ortasında bulunan Dharmaçakra sembolü tam da bu anlamda kullanılmaktadır. Hindistan’dan başka Sri Lanka, Moğolistan, Tibet Özerk Bölgesi, Sıkkım Özerk Bölgesi gibi devletlerin ve özerk bölgelerin bayraklarında da Dharmaçakra sembolü kullanılmaktadır. 

Hindistan bayrağı
Hindistan bayrağındaki Dharma Çarkı

Hindu Tanrıları

Hindu dininde Tanrı tasvirlerine ve Tanrıları sembollerle açıklamaya büyük önem verilir. Zaten Tanrıları, (yüce güçleri) doğrudan kavramak, insanlar gibi ölümlülerin yapabileceği bir şey değildir. Tanrılar, kendilerine yeryüzünde çeşitli avatarlar (temsilci – vekil) seçmiştir. Bu avatarların bazıları kötülüğü yenmiş bireyler şeklinde görünürken, bazıları alçakgönüllü ve dindar insanlar olarak ortaya çıkmıştır.

Hindu Dharması Tanrıları nitelikleri ile açıklamaya çalışır. Milyonlarca sayıda Tanrıların var olmasına rağmen bu çokluk Hinduların birbirlerinden ayrılmasına neden olmaz aksine tüm Hinduları birleştirir.

Hindu tanrılar
Bazı Hindu tanrıları

Hindu dinindeki Tanrılardan birkaçı:

Brahma

Brahma tüm evrenin yaratılışını sağlamıştır. Brahma dört kafalı olarak tasvir edilmiştir. Hindu dininin temelini oluşturan 4 Veda, bu 4 kafadan gelmiştir. Atma’yı (Ruhu) barındırır.

Brahma
Brahma © Zafer Bozkaya

Hamsa

Kişi Brahma tarafından temsil edilen Veda’ların gerçek anlamını öğrenmeyi başarırsa, bir kuğu (Hamsa) gibi süzülerek uçar ve yaşamın nihai amacına – Moksa’ya (Nirvana) ulaşır.

Hamsa seviyesindeki bir kişi sütü sudan ayırabilme yetisine sahip olur. Bu, evrenin hem iyiler ve hem de kötülerle dolu olduğunu açıklamanın sembolik bir yoludur. İyi veya kötü yolu seçmek, tamamen kişinin kendi tercihine bağlıdır.

Kuğu ve Brahma
Brahma Hamsa’nın üzerinde © Wikimedia Commons

Vişnu

Vişnu her biri bir silah veya bir sembol taşıyan dört koluyla tasvir edilir. Bu semboller Shankha, Çakra, Gada ve Padma’dır. Vişnu, adanmışlarını dünyanın acılarından ayrı tutar ve kötülükleri onların hayatlarından uzaklaştırır. 

Vishnu
Vishnu © Zafer Bozkaya

Shankha

Bir deniz kabuğu olan Shankha’dan çıkan ses, tüm evreni oluşturduğuna inanılan temel sestir (Naada). Bu ses ‘Om’ hecesidir, her şeyin başlangıcı ​​olan ses olarak da adlandırılır.

Shanka üflemek
Bir Hindu rahip Shankha üflüyor © Wikimedia Commons

Çakra

Kelime anlamı olarak birbirinden ayrılan ve sürekli hareket halinde olan demektir. Ayrıca çakra, bir adanmışın sürekli iniş çıkışlardan geçmesi gerektiğini ve nihai bilgiye yani Moksha’ya (Nirvana) ulaşmaya çalışmaktan asla vazgeçmemesi gerektiğini anlatır.

Chakra
Japon tarzı Çakra © Wikimedia Commons

Gada

Cezayı temsil eder. Bir kişi haksız bir iş yaptığında, Tanrı’lar onu cezalandıracaktır. Bu ceza, Vishnu’nun elinde tuttuğu bir gürz ile gösterilir. Dharma yolunda olmak tüm canlılar için ders alınacak bir konu olmalıdır.

Padma (Lotus)

Dünyevi zevklerin çamurundan kurtulan, sonra Lotus çiçeği (bilgi çiçeği) gibi açan sürekli bir çabayı gösterir. Suyun üzerinde yüzen bir Lotus çiçeği gibi görülse de, aslında suyla temas halinde değildir. Bu nedenle, tıpkı bir Lotus çiçeği gibi Artha ve Kama’ya (amaç ve görev) dalmak gerekir. 

Vishnu
Vishnu, sağ alt elinde bir gürz. Ayrıca Lotus çiçeği üzerinde. © Wikimedia Commons

Shiva

Hindu kültüründe bir Tanrı’nın en ikonik gösterimi Shiva’nınkidir. Mahadeva (Yüce Tanrı) olarak da bilinir. Her zaman Samadhi halinde bulunan bir keşiştir. Her türlü dünyevi zevkten vazgeçmiş ve Smashana’yı (ölü yakılan yer) mesken edinmiştir.

Tanrı Shiva
Shiva

Trishula

Shiva’nın her zaman elinde tuttuğu üc çatallı mızraktır. Bir insanın muzdarip olduğu üç tür acıyı (shula) temsil eder. Bunlar, Adidaivika, Adibhoutika ve Adhyatmika’dır. Bu acılar, önceki hayatın eylemleriyle, önceki hayattan getirilen bedenle ve yeniden doğmuş olan Atma ile ilgili acılardır. Shiva’nın yolunu izlemekle, kişi bunların üçünden de kurtulur.

Shiva ve Trishula
Shiva ve Trishula © Zafer Bozkaya

Shankarabharana 

Shiva’nın boynuna dolanmış olarak duran bir yılandır. Yılan, korku, zehir ve ölümün sembolüdür. Bu yılanın temsil ettiği durum, zarar verebilecek şeyleri yakınımızda tutmak, ancak onlar üzerinde tam kontrol sahibi olmaktır.

Shiva ve yılan
Shivanın boynundaki yılan © Zafer Bozkaya

Shiva’nın üçüncü gözü

Saf nihai bilginin şeklidir. Tüm yaratılışın ortaya çıkması Shiva üçüncü gözünü açtığında gerçekleşmiştir. Bir kişi Shiva’nın saf bilgisini bir kez edindiğinde, geçmişin ve şimdinin tüm bağlarından kurtulur. 

Üçüncü göz
Shivanın üçüncü gözü © Zafer Bozkaya

Bhasma

Shiva’nın bedenine sürdüğü beyaz toz olan Bhasma, kişinin maddi varlığının geçiciliği konusunda ne kadar bilgiye sahip olduğunu gösterir. Beden yakıldığında geriye kalan son şey Bhasma’dan (beyaz tozdan) başka bir şey değildir. Shiva, “her şey toz olup gidecektir, bu yüzden gurur ve ego sahibi olmayın, daima alçakgönüllü olun” der.

Bhasma sürmüş rahip
Vücuduna Bhasma sürmüş bir Shiva rahibi © Zafer Bozkaya

Chandra (Hilal)

Shiva’nın kafasındaki hilalin, iki anlamı vardır. Birincisi, Chandra (ay) lanetlendiğinde ve tüm ihtişamını kaybettiğinde Shiva onu kafasında taşıdı. Bu, Shiva’nın adanmışlarını asla acı içinde bırakmayacağı anlamına gelir. Shiva her zaman kurtarıcıdır. İkincisi, hilalin büyümesi ve gelişmesi, insan hayatında hiç bitmeyecek değişiklikleri ve gelişmeleri ifade eder. İnsan, zamanı geldiğinde dolunay gibi parlayacağını umarak karanlığı yenmeye cesaretli olmalıdır.

Shivanın kafasında hilal
Shiva’nın kafasındaki hilal © Zafer Bozkaya

Damru

Shiva’nın elindeki küçük davuldur. Damru, yaratılıştaki tüm enerjinin kaynağıdır. Shiva, “Naada Brahma”dır, (Kozmik ses, Om hecesi). Onsuz bu dünyada ses veya müzik olmaz.

Dharma ve Siva
Shiva’nın elindeki : Dhamru © Zafer Bozkaya

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
İsminizi yazın