Chand Baori – Basamaklı Kuyu

0
1108
Kuyunun genel görünümü © Wikimedia Commons

Baori veya Bawli adındaki basamaklı kuyulara özellikle Rajasthan eyaletindeki küçük yerleşim bölgelerinde çok rastlanır. Bu kuyular, yerel liderler, prensler, Maharajalar ve zengin kişilerin desteğiyle yapılmıştır ve halkın su ihtiyacını karşılama amacını taşır. Özellikle bu yazımızda sözünü ettiğimiz Chand Baori kuyusu buna bir örnektir. Öte yandan bu kuyuların taş işçiliklerinde dini figürlere çokça yer verildiği, bu figürlerde ise sanatsal amaçlar gözetildiği görülmektedir. Bu nedenle günümüzde bu kuyular Hindistan Arkeoloji kurumu tarafından koruma altına alınmış durumdadır.

Chand Baori havadan
Kuyunun havadan görünüşü

Bulunduğu Yer

Rajasthan eyaletindeki Jaipur’dan 90 km uzaklıktaki Abhaneri kentindeki Chand Baori kuyusu çeşitli özellikleriyle benzerlerinden öne çıkmaktadır. Bu kuyu, dünyanın elle kazılmış en derin kuyusudur. Yerel mitolojik hikayelerde kuyunun sadece bir gecede inşa edildiği yazılıdır.

Chand Baori genel görünümü
Kuyunun genel görünümü © Wikimedia Commons

Tarihi

Kuyunun yapım tarihi, günümüzden 1.200 yıl öncesine kadar gider. Kuyunun ismi, yerel bir Rajput hükümdarı olan Chanda’nın adından geliyor. Kuyunun üst bölümündeki yapılar Mughal dönemine aittir ve 18. yüzyılda yapılmıştır. Mughaller buraya bir galeri ve kuyunun bir bölümünün yaslanacağı bir de duvar eklemişler.

Köşk yapısı
Mughaller tarafından yaptırılmış olan köşk

Mimari Özellikleri

Chand Baori kuyusu, kare şeklinde yapılmıştır ve her kenarı 35 metre uzunluğundadır. Derinliği 20 metre kadardır. Kuyunun yan duvarlarına paralel uzanan ve üç yüzeyi kaplayan toplam 3.500 adet basamak ile çok iyi düzenlenmiş bir simetrik yapı oluşturulmuştur. Bu basamaklar 13 adet yarım kat üzerinde sıralanmıştır ve çok dik olan iniş boyunca üçgen şekiller oluşturacak şekilde orantılandırılmıştır. Basamakları oluşturan kaya blokları volkanik türde kayalardır, bu kayaların birbirine eşit şekilde dikkatlice kesildiği ve böylece simetrik yapının korunduğu görünüyor.

Chand Baori bir şaheserdir
Basamakların ilginç simetrik görünüşü © Wikimedia Commons

Basamakları olmayan dördüncü cephede 3 katlı bir yapı oluşturulmuştur. Bu yapı, sütunlarla destekli, çeşitli balkonları, jharoka denilen süslü pencereleri olan zarif bir mimari tarzdadır. En alt kattaki yapı, Rajput döneminde yapılmıştır ve zarif bir şekilde oyulmuş sütunları, ve tapınakları olan bir köşktür. Bu köşkün dinlenme ve serinleme amacıyla kullanıldığı sanılıyor.

Chand Baori detay
Kuyunun yapısının detayı

Kuyunun dibindeki hava ortamdaki suyun serinletici etkisi nedeniyle her zaman yüzeyden 5-6 derece daha düşük kalıyor. Chand Baori, yazın sıcak dönemlerinde yerel halk için bir toplanma ve serinleme yeri olarak da kullanılıyordu. Muson yağmurları döneminde üzeri açık olan basamaklı kuyunun su toplaması daha kolay olmaktadır.

Eski zamanlarda kuyudaki suyun çok yüksek seviyelere kadar gelmiş olduğu kesin, ancak çağımızda yaşanan küresel kuraklık ortamı nedeniyle muson yağmurları döneminde bile kuyudaki suyun ulaştığı en yüksek seviye 5 – 6 metreyi geçmemektedir.

Chand Baori zemini
Kuyunun zemininde halen su birikiyor

Yapım Amacı

Kuyu, hem dini törenler için ve hem de çeşitli sosyal amaçlar için kullanılmıştır. Ancak asıl yapım amacının suyu biriktiren bir tür üzeri açık sarnıç olduğu bellidir. 

Seyir veya ibadet için ayrılan kademelerin yapısı öyle güzel tasarlanmıştır ki, en aydınlık zamanlarda bile içerideki odalardan kuyuyu izleyenler havuzun parıldayan sularındaki yansımalarda muhteşem ışık ve gölge oyunları görürler.

Hindu Tapınağı
Köşkün içindeki ibadet yeri

Turistik Önemi

Chand Baori kuyusu Hindistandaki tarihi eserler arasında en üst sıralarda yer alması gereken bir yerdir. Ancak turistik rotanın biraz dışında olması nedeniyle fazla turist çekememektedir. Jaipur yönünden gelecek ziyaretçiler için : Özel araçla Abhaneri köyüne ulaşım 2 saatten fazla sürer. Jaipur’dan gidiş dönüş süresi hesaplanırsa bir Chand Baori gezisi için bir gün harcamak gerekir.

Chand Baori, aynı bölgede bulunan Agra’daki Fetihpur Sikri ve hatta Tac Mahal ile hemen hemen aynı kategoride olmasını gerektirecek kadar önemli bir eserdir.

Chand Baori genel
Chand Baori kuyusu genel görünüm

Filmlerde Kullanımı

Chand Baori kuyusu tarihsel önemi, görsel güzelliği ve eşsiz mimarisi nedeniyle çeşitli sinema filmleri için sahne ve plato olarak kullanıldı. Bu filmler şöyledir.

Bhoomi

The Fall

Bhool Bhulaiyaa

Paheli 

Batman – Kara Şövalye Yükseliyor

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
İsminizi yazın