Brahma

0
2536
Brahma heykeli
Brahma heykeli, Chennakesava Tapınağı, Somanathapura © Wikimedia Commons

Brahma – Hindu dininde ana tanrı

Brahma, Trimurti’nin ilk üyesidir, Hindu panteonundaki baskın erkek tanrılardan oluşan kutsallığın “üç formu”dur.

Bu üçleme şöyledir:

  • Brahma Evrenin yaratıcısı 
  • Vishnu Evrenin koruyucusu veya sürdürücüsü
  • Shiva Evrenin yok edicisi.

Brahma genellikle dört başlı olarak tasvir edilir. Beşinci kafası Shiva’nın öfkeli bir formu olan Bhairava tarafından kesilmiştir. 

Brahma yaratici
Brahma yaratıcı © Wikimedia Commons

Brahmanın kullandığı hayvan aracı Hamsa veya Hint kazıdır. 

Yaratılış efsanesine göre Vişnu, Sheesha isimli çöreklenmiş bir yılanın arkasında yatarken, kozmik çözülme ortaya çıktı, bu sırada çevresinde sadece sonsuz okyanus vardı. Vişnu’nun göbeğinde bir delik açıldı ve buradan bir Lotus çiçeği filizi göründü. Lotus çiçeğinin içinde Brahma açığa çıktı. Brahma, burada evreni yaratma faaliyetine başladı. Vishnu tüm yaratılışı yönetti. Yaratılışın son bulma zamanı geldiğinde, tüm süreç tersine dönecek ve evren Vişnu’ya doğru geri çekilecektir. Brahma, yaratma faaliyetinden sonra rolünü tamamlamış olur ve uyku durumuna geçer. 

Brahma ve Vishnu
Brahma’nın Vishnunun göbeğinden çıkması © Wikimedia Commons

Evren, Brahma’nın bir günü süresince var olur. 1 Brahma günü 4 milyar 320 milyon dünya gününe eşittir. Şeytani güçlerle mücadele etme görevi ise Vishnu’nundur. Bu nedenle Brahma, çok fazla ibadet edilen bir tanrı değildir.

Her kozmik çağın kendiliğinden ortaya çıkması nedeniyle, Brahma’nın isimlerinden biri “kendi kendine doğmuş” anlamında Svayambhu’dur. Başka dinlerdeki inancının aksine dünya yoktan yaratılmamıştır. Brahma sadece evrenin mevcut unsurlarını tutarlı ve düzenli bir kozmos halinde düzenlemiştir.

Mitolojisi

Mitolojiye göre Vishnu, Brahma’nın küçük bir çocuk olduğunu söyleyerek onu aşağılamıştır. Halbuki Brahma, kendisini evrenin yaratıcısı olarak görmektedir. Böylece ikisi arasında acımasız bir mücadele başlar. Bu sırada her iki ucu da görünmeyen dev bir ateş sütunu ortaya çıkar. Brahma ve Vishnu, bu ateş sütununun birer ucuna giderek nasıl oluştuğunu araştırmaya karar verirler. Vishnu, bir yabandomuzu kılığına girerken Brahma bir kuğu şeklinde görünür.

Tanrıların her ikisi de ateş sütununun ucunu bulamazlar. Bu sırada Shiva, etrafında başka tanrı ve tanrıçalar olduğu halde ortaya çıkar ve Brahma ile Vishnu’yu sakinleştirir. Brahma, egosu nedeniyle ateş sütununun bir ucunu bulduğunu ve oradan bir Ketaki çiçeği bulup getirdiğini söyler. Vishnu ise sütunun öbür ucunu bulamadığını kabul eder. Brahma’nın yalan söylediğinin anlaşılması üzerine Shiva gazaba gelir ve Brahma’yı lanetleyerek kendisine artık tapınılmayacağını duyurur. Bu nedenle Shiva tapınaklarına hiç bir zaman Ketaki çiçeği sunulmaz.

Brahma, Hindu üçlemesinde önemli bir figürdür ve Hindu mitolojisindeki bir çok bölümde öne çıkar. Efsanevi varlığı, kendisine asla birincil bir tanrı olarak tapılmadığı gerçeğini çoğu zaman gizler. 

Aslında, tüm Hindistan’da, bir tek Brahma tapınağı vardır. Rajasthan eyaletindeki Pushkar’da. Tapınağın girişinde Hint kazı heykelleri göreceksiniz, kaz, Brahma’nın aracıdır. Tüm tapınak beyaz mermerden inşa edilmiş ve güzel görünmesi için mermerlerin içine gümüş paralar nakşedilmiştir. Tapınağın zemininde gümüşten bir kaplumbağa da işlenmiştir.

Bazı Hindular, bu ibadet eksikliğini Brahma’nın yaratıcı olma statüsüne bağlarlar. Sonuçta, yaratılış tamamlandığına göre, artık işi bitmiş olan Brahma ile neden uğraşılsın? 

brahmatem 1
Pushkardaki Brahma tapınağı girişi © Zafer Bozkaya

Puranalarda ve Hindu mitolojisi metinlerinde, bu ibadet eksikliği genellikle tanrı Shiva tarafından, veya başka hikayelerde bilge Bhrigu tarafından lanetlenmiş olmasına atfedilir.

Görünümü

Brahma geleneksel olarak dört kafa ve dört kolla tasvir edilir. Her kafası ayrı bir yönü işaret eder. Bazı inançlarda beşinci bir kafası da vardır ve bu kafa Shiva’nın öfkeli bir formu olan Bhairava tarafından kesilmiştir. Brahma’nın ellerinde silah yoktur, bunlar, daha çok bilgi ve yaratılışın sembolleridir. Bir elinde Vedaların kutsal metinlerini, ikinci elinde zamanı simgeleyen mala (tespih), üçüncü elinde kurban ateşini beslemenin araçlarını simgeleyen sruva veya shruk ve dördüncü elinde kamandalu isminde -su kabı- ile tüm yaratılışın yayıldığı araçları sembolize eder. Dört ağzı, dört Veda’yı yaratmakla tanınır. Genellikle beyaz sakallı olarak tasvir edilir. Beyaz (veya kırmızı, pembe) giyinmiş bir Lotus çiçeğinin üzerinde, aracı Hamsa, kuğu veya kaz üzerinde oturuyor. 

Önemli Brahma tapınakları

– Göl Tapınağı – Pushkar
– Dera Tapınağı – Kullu.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
İsminizi yazın