2
img

Hindistan Gezi Rehberi kitabını satın almak için tıklayınız.

 

MUMBAI

GENEL BİLGİLER
ŞEHRE İLK VARIŞ
GEZİLECEK YERLER

Mumbai, Hindistan’ın en büyük şehirlerinden, nüfusu açısından da dünyanın ilk 10 şehrinden biridir. Yıllardan beri Bombay diye tanınan bu metropolün ismi 6 yıl kadar önce Mumbai olarak değiştirildi. O tarihte iktidarda bulunan Hint Milliyetçi eğilimli Bharatiya Janata Partisi (BJP), İngiliz döneminden kaldığını iddia ettiği bir çok şehir ismini eski -Hindi- isimlerle değiştirdi.
Uluslararası kataloglara girmiş olan bir metropolün ismini değiştirmesi gerçekten de önemli zorluklar yaşattı. Biz de sitemizde bundan sonra Mumbai ismini kullanacağız. Bombay ismi Portekizce’de Güzel Körfez anlamına gelen “Bom-Baia”dan gelmekteydi.

Genel Bilgiler

Mumbai’de gelişen sanayi, Hindistan ekonomisinin itici gücünü oluşturmaktadır. Mumbai, Hindistan’ın endüstriyel açıdan en çok gelişen bölgelerinden biridir. Yolcu ve kargo taşımacılığında önemli bir gümrük kapısını oluşturan Mumbai havaalanı, Hindistan’ın en büyük havaalanıdır.
Mumbai ve yakın çevresinde, otomobilden bisiklete, kimyadan petrol sanayiine kadar pek çok üretim kolu faaliyettedir. Ayrıca, önemli miktarda tekstil üretimi de yapılmaktadır. Mumbai, Hindistan ile ticaret yapanlar için önemli bir finans merkezidir. Mumbai şehrinin merkezi sayılabilecek olan Neriman Point bölgesi, dev gökdelenleri ile Manhattan Adasını hatırlatır.

Bütün bu gelişmelerin, 1950 yılından günümüze kadar geçen kısa süre içinde gerçekleşmiş olması da ilginçtir. Bu gelişmelerin, bölgeye yoğun şekilde gelen yoksul köylülerin yarattıkları çok ucuz insan gücü sayesinde olduğu kesindir. Bu insanlar, Mumbai’ye göç etmişler, kentin dışında, teneke mahallelerde, gecekondu semtlerinde ve hatta toprak damlar altında yerleşmiş ve sonunda burada kalmışlardır. Mumbai yerel yöneticilerinin karşı karşıya kaldığı en önemli sorunun sürekli artan nüfus olduğu da kesindir. Bu nüfusun yarattığı ucuz işgücü, etkisini halen devam ettirmektedir. Şimdilerde 15 milyona yaklaşan nüfusuna rağmen Mumbai, Hindistan’ın en ucuz yemek yenebilecek ve en ucuz ulaşımı olan şehirlerinden biri olmaya devam etmektedir. (Bu konuda tek istisna, Mumbai’deki konaklama fiyatlarının Hindistanın başka yerlerine göre gerçekten pahalı olmasıdır.)
Mumbai, geçmişinde, yaşam seviyesi oldukça düşük halkın, çamurlu dar sokaklarda sıtma ile mücadele ederek yaşadığı bir yerleşimken Portekiz’li sömürgeciler tarafından bir düğünde başlık parası olarak İngilizlere verilmişti ! İngiliz hükümeti ise şehri İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’ne (British East India Company) 10 İngiliz Lirası değerinde altın karşılığında kiraladı. Böylece Mumbai, bir ticaret limanı olarak önem kazanmaya başladı.
1670 yılından itibaren ilk Zerdüşt’ler İran’dan Mumbai’ye gelerek kültürlerini ve dini inançlarını yaymaya başladı. 1708 yılında Mumbai, İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’nin Hindistan’daki yönetim merkezi oldu. 1854’de ilk demiryolu hattı Mumbai’ye ulaştı. 1857 yılında tüm Hindistanda yaşanan iç karışıklıklar sırasında Mumbai; “güvenli” bir yer olarak kaldı. 1862 yılında şehri parçalara bölen yedi adanın arası toprakla doldurularak birbirine bağlandı. Böylece denizden toprak elde etme konusunda dünya çapında büyük bir proje uygulanmış oldu.
1869 yılında Süveyş Kanalının açılması ve Bombay’da büyük yükleme limanlarının kurulmasıyla Avrupa pazarlarına ulaşıldı. Bu dönemde İngiliz Gotik sanatı ile Moğol mimarisinin ortak ürünleri şehri süslemeye başladı. Bunlar arasında en önemlileri ‘Victoria Terminus’ Tren istasyonu (şimdiki adı : Chattrapati Shivaji Terminus), Gateway of India ve Mumbai Üniversitesi sayılabilir.

Mumbai City Map

 


Şehre ilk Varış


UÇAKLA GELİŞ
Mumbai havaalanından şehre (ve Hindistan’a) ilk defa geliyorsanız, havaalanından çıkmadan önce Pre-Paid (önceden ödeme sistemi) taksi sisteminden gideceğiniz yer için fiş kestirmelisiniz. Mumbai’de turistlerin yoğun olarak kaldığı bölge Colaba bölgesidir. Sizin de havaalanından Colaba’ya gideceğinizi varsayıyorum. Havaalanından Colaba’ya taksi ücreti 300 Rupi kadardır. Havaalanının içindeki Pre-Paid Gişesine para ödeyin ve alacağınız fiş ile taksiye binin. Colabaya ulaştığınızda fişin arkasını imzalayın. Böylece taksici ile ücret konusunda pazarlık yapmaktan kurtulursunuz.

TRENLE GELİŞ
Mumbai’de şehirlerarası çalışan trenlerin son durağı olarak kullanılan 3 büyük tren istasyonu vardır. Bunlar; kuzeyden gelen (Delhi, Jaipur, Amritsar yönünden) trenler için : Mumbai Central ve Bandra Terminus İstasyonları, Güneyden (Goa, Kerala ve Karnataka gibi eyaletlerden) gelen trenler için CST (Chatrapati Shivaji Terminus) istasyonlarıdır.

churchgate
Mumbai'nin merkez banliyo istasyonu :
Church Gate



Mumbai Central veya Bandra terminus yolu ile gelenler, indikleri istasyondan  Mumbai’nin Banliyo treni (Suburban) sistemine geçerek Churchgate istasyonuna kadar gelebilirler. Burası Colaba bölgesine en yakın istasyondur. Buradan sonra binilecek bir taksi, Colaba’ya 20 Rupiye gider.
CST istasyonu ile gelenler ise istasyonun dışından bir taksiye binerek Colaba bölgesine gelebilirler. Bunun da ücreti 25 Rupi kadar olacaktır.

cst
CST (Chattrapati Shivaji Terminus) tren istasyonu içi

Gezilecek Yerler


Gateway of India (Hindistan’ın Giriş Kapısı)
Hindistan’a yalnız gemi ile ulaşımın mümkün olduğu eski dönemlerde ilk ayak basılacak yer, Mumbai limanı idi. Böylece, Mumbai’ye Hindistan’ın giriş kapısı adı verilmişti. Buradaki anıt, İngiltere Kralı V. George’un 1911 yılındaki Hindistan’ı ziyaretini ölümsüzleştirmek üzere 1924 tarihinde yapılmıştır. Mimari olarak 16. yüzyıl Gujarat İslam sanatı ile Gotik zafer anıtı tarzlarının karışımıdır ve sarı, bazalt taşından yapılmıştır.

India Gate
Önde Gate of India anıtı ve arkada Taj Oteli (4 katlı olanı tarihi bina ve 20 katlı olanı ise modern bina)

 


Bu anıtın bulunduğu Apollo Bunder meydanı Bombay’ın popüler buluşma ve gezi yerlerinden biri olmuştur. Bu meydanın hemen arkasında yer alan Taj Mahal Inter Continental Oteli de benzer mimari özelliğe sahip olması nedeniyle bu görüntüyü tamamlamaktadır. Taj Mahal Otelinin sahibi; Mumbai’li ünlü zerdüşt sanayici J. K. TATA’dır. Kendisi, ingiliz döneminde buraya yakın bir otele sadece beyazların girebileceği gerekçesiyle kabul edilmediğine kızmış ve bu oteli inşa ettirmiştir. Buradaki Park’ta dini liderlerden Vivekananda’nın ve Marathi liderlerinden Shivaji’nin heykelleri yer almaktadır.

Taj Hotel
Gate of India anıtı tarafından Taj Otelin görünüşü


Elephanta Adası

Bu ada, Apollo Bunder’den (Gate of India'nın bulunduğu limandan) tekne ile 1 saat kadar uzaklıktadır. Buradaki mağara – tapınaklarda bulunan taş oyması heykeller, çok ilginçtir.
Buradaki heykellerin M.S. 450 ile 750 yılları arasında yapıldığı sanılmaktadır. En ilginç özelliklerinden biri, böylesi dev boyutlarına karşılık, çok ince taş işçiliğine sahip olmaları ve üstelik, bir ada üzerinde yapılmış olmalarıdır. Bu ada, Portekiz’lilerin eline geçince sahildeki büyük fil heykeli nedeniyle Elephanta Adası olarak adlandırılmıştır. Bu heykel, 1814 tarihinde parçalara ayrılarak taşınmış ve  1912 yılında Mumbai’deki Victoria Gardens müzesinde yeniden birleştirilerek ziyarete açılmıştır.

elephanta
Elephanta Adasındaki Shiva Heykeli


Buradaki birçok heykeli parçalamaya çalışan Portekizliler, o dönemde ahşap bir bölmeyle ayrılmış olan Shiva heykelini farkedememişler, buradaki yaygın inanışa göre, Tanrı Shiva böylece kendini parçalanmaktan korumuştur. Bu heykelde, Shiva, Trimurti diye adlandırılan yaratıcı, yaşatıcı ve yokedici özelliklerini yansıtacak şekilde üç yöne bakan üç kafası ile gösterilmiştir. İkinci bir heykelde ise, Ardhanari şeklinde gösterilmiştir. Bu, aynı bedende iki cinsiyetin bulunması anlamına gelir. Bu heykelin bir yanından bakıldığında erkek, öbür yanından bakıldığında ise dişi özelliği görülür.
Başka bir heykelde Shiva’nın Parvati ile evlenme töreni ve geleneksel dans pozisyonu olan Tandava dansını yapışı gösterilmiştir. Büyükçe bir panelde ise Ramayana destanında adı geçen kral Ravana’nın Kailasa’ya sürgün edilmesi anlatılmaktadır. Bu destana göre Sri Lanka’nın şeytani kralı Ravana, Shiva ve yandaşlarını Himalaya’lardaki evlerinden atmak istemişti. Parvati, buna karşı büyük bir paniğe kapılırken Shiva sakin kalmış ve bir ayağının baş parmağı ile Himalaya’ları binlerce kilometre öteye itivermişti.

tandava
Shiva'nın Tandava dansı pozu


Gate of India’dan kalkan tekneler adaya yaklaşık 1 saatte gelir. Gidiş – dönüş fiyatı 100 Rupi’dir. Adaya gittiğiniz tekneyle geri dönmeniz gerekmez. Sırada hangi tekne varsa ona binip dönün, geri dönüşlerde bilet sormuyorlar. Limandan basamakların bulunduğu yere kadar oyuncak tren ile de gidebilirsiniz. Tek yön sefer ücreti 5 Rupidir.

elephanta
Oyuncak tren ile ulaşım ücreti sadece 5 Rupidir.

Tekneden indikten sonra mağaraların bulunduğu yere dik bir yokuşa yapılmış merdivenlerden çıkılır. Bu merdivenlerin iki yanında kurulan tezgahlardan turistik eşyalar satın alabilirsiniz. Dik yokuşu çıkmakta zorlanan yaşlı gezginler için taht-ı revan hizmeti de vardır.

Saint John Kilisesi
1847 tarihinde yapılmış olan bu kilise “Afgan Kilisesi” olarak da bilinir. 1838 yılında Sind eyaletindeki çatışmalarda ve 1843’de Birinci Afgan Savaşında ölen askerlerin anısına yapılmıştır. Mimari tarzı erken Victoryan dönemine aittir.

Prince of Wales Müzesi
Wellington Meydanında İngiliz Kralı V. George’un Hindistan’ı ziyareti anısına yapılmıştır. 1923 tarihinde ilk bölümü açılmıştır. Müze binası, Hint - Gotik mimari tarzının bir örneğidir. Müzede minyatürler, tabiat tarihi ve arkeoloji bölümleri vardır. Elephanta Mağaralarından getirilmiş büyük boy rölyefler, Budha heykelleri ve çok ayrıntılı çizilmiş minyatürleri görülmeye değer. Burayı gezmek için en azından yarım gününüzü ayırmalısınız.

Üniversite ve Yüksek Mahkeme
İşte size Hint - Gotik mimarisinin iki ürünü daha:  Üniversite binası: 14. ve 15. yüzyıl stilindeki Gotik mimarinin geleneksel Hint - Moğol mimarisiyle uyumlu bir örneğidir. 80 metre yüksekliğindeki Rajabai Kulesi, kütüphanenin üzerinde değişik bir görkem vermektedir. Üniversitenin hemen arkasında yer alan ve Erken İngiliz mimari anlayışını yansıtan Yüksek Mahkeme Binası 1878 tarihinde inşa edilmiştir. Binanın üzerinde bulunan “adalet ve af” heykelleri dikkat çekicidir.

univercity
Gotik yapı tarzıyla Üniversite Binasının bir kulesi


Marine Drive
Denizin doldurulmasıyla adaların birleştirildiği 1920 tarihinde açılan ve günümüzdeki adı Netaji Subhash Road olarak geçen yol, Bombay’ın kordon boyu sayılır. Neriman Point’ten başlayarak hep sahil yolunu izleyerek yürürseniz, tahminen 2 saat içinde Chowpatty Plajı’na ulaşabilirsiniz. Yola devam edecek olursanız Malabar Hills adlı zengin semtine kadar gidebilirsiniz.

Chowpatty Beach
Bombay’ın merkezindeki bu ünlü plajda denize girmek, kirlilik nedeniyle artık mümkün değildir. Bir bayram yerine benzeyen bu kıyı şeridinde Hint yaşam tarzının küçük bir kesitini gözlemleyebilirsiniz. Çeşitli cambaz gösterileri, kumsalda top koşturan çocuklar, dilenciler, Bombay’ın ünlü aperatifi Bhel Puri ve Kulfi (Yerel dondurma) satıcıları sürekli olarak buradadır. Geleneksel Ganesh Chaturti festivali her yıl Temmuz ayında Chowpatty Plajında gerçekleştirilmektedir. Bu festivalde fil kafalı tanrı Ganesh’in dev boyutlardaki maketlerinin törenle denize indirilmesiyle çeşitli gösteriler yapılır.

chowpatty
Chowpatty Beach


chowpatty
Chowpatty Beach


Mani Bhavan
Mahatma Gandhi’nin 1917 - 1934 yılları arasında August Kranti meydanının yakınında bulunan Mani Bhavan adlı bu evde yaşadığı bilinmektedir. Günümüzde bu ev, Gandhi’nin yaşamından kesitler vererek onu yansıtan bir müze olarak kullanılmakta. Kütüphane bölümünde Gandhi hakkında yazılmış kitaplar sergilenmektedir.

Malabar Tepeleri
Bu tepelerin bulunduğu bölge, Mumbai sosyetesinin oturduğu mahalledir. Yüksek Malabar tepelerinden bütün Back Bay ve Marine Drive’ı kuşbakışı görebilirsiniz. Buradaki önemli bir yer “Kum Tanrısı” adıyla anılan Valkeshvar tapınağıdır. Ramayana destanına göre tanrı Rama, karısı Sita’yı kurtarmak üzere Ayodhya’dan Sri Lanka’ya giderken burada bir süre konaklamış ve kumdan bir Lingam “erkek cinsel organı” figürü yapmış. Tarihinin bin yıl kadar eski olduğu söylenen bu tapınak, 1715 tarihinde restore edilmiştir.

Jain Tapınağı
Bu mermer kaplı tapınak, Jain dininin ibadet yerlerindendir. 1904 tarihinde yapılmış ve ilk Jain, Tirthankar’a adanmıştır. Aynalarla süslenmiş modern bir yapısı vardır. Tapınağın duvarları Tirthankar’ların yaşamlarından sahneleri gösteren resimlerle süslenmiştir.

Asma Bahçeleri
Malabar tepelerinin en yukarısında bulunan bu bahçeler, 1881 tarihinde yapılmıştır. Asıl ismi Firuzşah Mehta Bahçeleri’dir. Bu isim, Mumbai’in sulama sistemini kuran ve bu bahçelerin yapılmasında maddi katkıları olan kişiye aittir. Bulunduğu tepeden görülen Mumbai’nin ve Chowpatty Plajı’nın görüntüsü çok güzeldir. Asma Bahçelerinde, bir botanik parkında olduğu gibi bitkilerin Latince ve İngilizce isimleri belirtilmiş ve bazı bitkiler çeşitli hayvan şekillerinde budanmış durumda.

asma
Asma Bahçeleri ve grubumuzdaki gezginler


Sükûnet Kulesi
Asma Bahçelerinin arkasında bulunan bu kule, sanki gelenler göremesin diye saklanmış gibi yerleştirilmiştir. Zerdüşt inancına göre ateş, toprak ve su, kutsal elementlerdir. Bu nedenle Zerdüştler ölülerini yakmaya, gömmeye veya suya atmaya karşıdır. Bunların yerine ölülerini buradaki Sessizlik Kulesi gibi yerlere bırakarak Akbabalara terkederler.

Maha Laxmi Tapınağı
Malabar Tepelerinden aşağı indiğinizde sahil yolunu izleyerek Maha Laxmi Tapınağına ulaşırsınız. Bu tapınak, Mumbai’nin ticaret, ekonomi, para ve zenginlik dolu yaşantısı içinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Çünkü Laxmi, zenginlik tanrıçasıdır. Tapınağı gezdikten sonra arka tarafına dolaşın. Tapınak duvarına bozuk para tutturmaya çalışan Hintlileri göreceksiniz. Duvara yapıştırılmaya çalışılan para, eğer orada kalırsa o kişiye büyük bir uğur getirir. Eğer düşerse, merak etmeyin hemen alttaki metal kasaların deliğinden içeri gidiverir. Bu parayı oradan çıkartmak mümkün değildir. Gördüğünüz gibi bu para belki size değil ama Laxmi tapınağına uğur getirmiş olur.

laxmi
Maha Laxmi tapınağı arka planda...
(Tapınak içinde resim çekmek yasak!)


Hacı Ali’nin Türbesi
Hacı Ali türbesi ve mescidi burada denize düşüp vefat etmiş bir Müslüman zatın adına yapılmıştır. Vefatından sonra çıkan söylentilere göre kendisi Mekke’de görülmüş, daha sonra ermiş olduğuna inanılmıştır. Denizin ortasında kalan bir adacık üzerine kurulmuş olan bu yere gitmek için dar bir şerit halinde yapılmış olan yaya yolunu izlerken, aynı zamanda sıra halinde dizilerek sizi bekleyen dilencileri de aşmak zorunda kalacaksınız. Türbenin bahçesinde canlı Qavvali müzikleri çalan müzisyenler konser veriyorlar.

haji ali
Hacı Ali Türbesi girişi



Dobi Ghat
Hacı Ali’nin türbesinden çıkınca Mahalaxmi Bridge yönünde yürüyün. Bu üst geçitten Mumbai’deki toplu çamaşır yıkanan yeri görebilirsiniz. Bu çamaşırhane, tüm Mumbai’nin kuru temizleme ve çamaşır yıkama dükkanlarından gelen çamaşırların; topluca yıkandığı, kurutulduğu ve ütülendiği bir yerdir. Her dükkan, kendi koduyla ve sipariş numarasıyla aldığı çamaşırları işaretler. Tüm Mumbai’den toplanan çamaşırların miktarını siz düşünün. Burada, onbinlerce çamaşırın aynı yerde yıkanıp temizlenmesi ve birbirine karıştırılmadan tekrar sahibine iletilmesi gibi müthiş bir organizasyon gerçekleştirilmektedir.

dobighat
Dobi Ghat genel görünüm

 

dobi Ghat
Dobi-Ghat'ta çamaşır yıkama işlemleri.

 

Dabavallah’lar
Mumbai’nin şehir merkezinde çalışan binlerce erkek, öğle yemeği için çarşıda veya restoranda pişen yemeklerden satın almak yerine, eşinin hazırladığı ev yemeğini yemek ister. Eşleri, yaşamakta oldukları Mumbai’nin banliyö semtlerinden birinde kocası için lezzetli yemekler pişirir. Ancak bunları eşine ulaştırmak için banliyo treni, otobüs veya tren kullanarak gidip gelmesi çok uzun sürecektir ve bu işin maliyeti de yüksek olur. Bunun yerine yemeklerin sahibine ulaştırılması işini düzenli bir şekilde yapan, Dabawallah’lar görev başındadır.

dhaba
Dhaba-wallah (Dhaba dağıtıcıları) günlük dağıtımlarına başlıyor.


Bunlar, her gün, abonelerin evine uğrayıp sefertaslarını toplar, toplanma merkezlerinde biraraya getirir.  Sefertasları, üzerindeki renk kodlarına göre ve gidecekleri semtlere göre gruplara ayrılır, el arabaları ile trenlere yüklenir. Artık, ulaşacakları adrese varmaları için zamana karşı bir yarış başlamıştır. Yemekler, fazla soğumadan ve sahipleri birbirine karıştırılmadan çabucak götürülmelidir. Her iş günü bin kadar Dabawallah, 160 bin kadar ev yemeğini evinden alır ve sahibine iletir. Genç Dabawalla’lar daha çok evlerden bisikletle sefertası toplama isleriyle meşgulken daha yaşlılar işlerin organizasyonu işlerine bakıyorlar.

dhaba
Bir Dhaba-Wallah (Dhaba dağıtıcısı) yemekleri sahiplerine iletmeye gidiyor.


Pazar hariç her gün saat 11’den sonra CST tren istasyonu veya Churchgate Banliyö istasyonunda başlarında Nehru Şapkası ve çizgili pijama desenli üniformalarıyla Dabawallahları taşıma ve nakliye işinin başında görebilirsiniz. Bu iş için bir aileden aldıkları aylık ücret 150 Rupidir (3 Dolar kadar). Bir Dabawallah’ın aylık kazancı ise 5 bin Rupiye yaklaşır (100 Dolar kadar).
Kurdukları bir tür veri tabanına dayalı dağıtım sistemi ile batılıların hayranlığını çekmiş olan Dabawallah’ların hata yapma oranı 6 milyonda bir olarak hesaplanmıştır !

Victoria Bahçeleri
Bu bahçelerde "Mumbai Hayvanat Bahçesi" ve "Victoria & Albert Müzesi" yer alır. Müzede Bombay’ın geçmiş dönemlerine ait oldukça ilginç parçalar vardır. Müze binasının hemen önünde Elephanta adasına ismini veren fil heykeli 1864 tarihinden beri sergilenmektedir.

Crawford Market
Mumbai'nin toptan ve perakende sebze meyve satışının yapıldığı Crawford Market, gezilecek ve görülecek bir yerdir. Geleneksel usüllerle borsa yöntemiyle alım satım yapılan bu markete ulaşabilmek için Mumbai'nin en kalabalık bölgesine gitmelisiniz.

crawford
Crawford Market'in dışı



Colaba Map

 

Kalınacak Yerler ve Restoranlar
Mumbai'de kalınacak yerler ve restoranlar hakkında ayrıntlı bilgi almak için Hindistan Gezi Rehberi kitabımızı edinmelisiniz.



 

 

 

Üye İşlemleri
  Kullanıcı Adınız

  Şifreniz

 

Son Yazılar/Duyurular
 İstatistikler
» Bugün Gelen : 316
» Toplam Gelen : 1122669
» Kayıtlı Üye : 2437
» Şu An Bağlı IP : 21
Aktif Üyeler
Aktif Üye Yok

 Son 25 Dakika İçinde
 Aktif Olan Üyeleri Gösterir
Yeni Delhi amritsar Delhi Amritsar Varanasi agra Jaipur Haridvar Dharamsala Mumbai Goa delhi amritsar varanasi agra jaipur haridvar dharamsala mumbai goa kerala